ರಾಜನ ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಣಿಯ ದೇವಾಲಯ
ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಚಾಳುಕ್ಯ ರಾಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ದೇವಾಲಯ ರೂಪಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರು; UNESCO ಈ ತಾಣವನ್ನು ಆ ಮಿಶ್ರ ಶೈಲಿಯ ಉತ್ತುಂಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಜೈನ ಬಸದಿ ಉಳಿದಿವೆ.
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉಳಿದವುಗಳಿಗಿಂತ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 740ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಲೋಕಮಹಾದೇವಿ, ತನ್ನ ಪತಿ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜರ ಮೇಲೆ ಸಾಧಿಸಿದ ವಿಜಯದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ, ಇಂದು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದಳು. ಇದು ಒಂದು ರಾಣಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ, ಗೆದ್ದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಎತ್ತಿದ್ದು. MAP ಅಕಾಡೆಮಿ ಇದನ್ನು ಲೋಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.
ಅದರ ನಂತರದ ಬದುಕು ಕಥೆಯ ಎರಡನೇ ಭಾಗ. ಚಾಳುಕ್ಯರನ್ನು ಅವರದೇ ಹಿಂದಿನ ಸಾಮಂತರಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಉರುಳಿಸಿದರು. ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಎಲ್ಲೋರಾದ ಕೈಲಾಸ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕೊರೆದಾಗ, MAP ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸ ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲಿನ ಲೋಕೇಶ್ವರದಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು — ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಆ ಎರವಲನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಒಡೆಯರ ಮೇಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ವಿಜಯದ ಘೋಷಣೆಯೆಂದು ಓದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಓದಿನಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವಿಜಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಕಟ್ಟಿದ ದೇವಾಲಯ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಜಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಸ್ಮಾರಕಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು.
ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ದೇವಾಲಯದ ಮಹತ್ವ ಅದರ ಗೋಡೆಗಳಾಚೆಗೂ ಹರಡಿದೆ: UNESCO ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ಸಮೂಹದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಯಾಗಿ ಆರಿಸುವ ಕಟ್ಟಡ ಇದು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ರಾಜವಂಶ ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಲು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ತೋರುವುದೂ ಇದನ್ನೇ.
UNESCO ವಿವರಣೆ ಲೋಕಮಹಾದೇವಿಯ ಪತಿಯನ್ನಾಗಲಿ, ಸುಮಾರು 740 ಎಂಬ ದಿನಾಂಕ ಆಧರಿಸಿರುವ ಶಾಸನಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಹೆಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡನ್ನೂ ಶಾಸನಗಳೊಂದಿಗೇ ಇನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಿದೆ.
ಈ ವಿವರಣೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದೆ
- ಸರ್ಕಾರ: UNESCO World Heritage Centre, "Group of Monuments at Pattadakal", World Heritage List no. 239 (inscribed 1987) whc.unesco.org · 2026-10-09ರಂದು ನೋಡಲಾಗಿದೆ
- ಪತ್ರಿಕೆ: ThePrint, "Kailasanatha Temple's rock-cut glory even attracted Aurangzeb — Gopurams to Ravana sculptures" (excerpt from the MAP Academy Encyclopedia of Art), 1 October 2023 theprint.in · 2026-10-09ರಂದು ನೋಡಲಾಗಿದೆ