सप्तपुरी
सप्त पुरी
परंपरेत 7 ठिकाणे. परंपरा पाळते त्या क्रमाने दिले आहे. त्यातला किती क्रम एखादा ग्रंथ प्रत्यक्षात ठरवतो, हे पानाच्या तळाशी असलेली टीप सांगते.
पारंपरिक क्रमाने
- 1
अयोध्या
उत्तर प्रदेश
- 2
मथुरा
उत्तर प्रदेश
- 3
हरिद्वार
उत्तराखंड
- 4
वाराणसी
उत्तर प्रदेश
- 5
कांचीपुरम
तमिळनाडू
- 6
उज्जैन
मध्य प्रदेश
- 7
द्वारका
गुजरात
इतर ओळखी
या यात्रेतील काही ठिकाणांची ओळख वेगवेगळ्या परंपरा किंवा अभ्यासक वेगवेगळी करतात. प्रत्येक मत दिले आहे; आम्ही त्याचा निर्णय करत नाही.
गया
ओळख करणारे: अर्नेस्ट वुड यांचे गरुड पुराणाचे 1911 चे भाषांतर, ज्यात तिसऱ्या स्थानी गया आहे.
दुसरे मत
प्रचलित देवनागरी श्लोक, ज्यात माया आहे आणि त्याचा अर्थ हरिद्वार असा दिला जातो. तपासलेला कोणताही स्रोत या पाठभेदाचा निर्णय करत नाही.
ही यादी आणि तिचा क्रम कुठून आला
- पुराण: Garuda Purana, Chapter XVI, verse 114 (Ernest Wood translation, 1911): 'Ayodhyā, Mathurā, Gayā, Kaśī, Kañchi, Avantikā, Dwārāvatī—these seven cities should be known as the givers of liberation.' Note that the Devanagari shloka in circulation reads Māyā in the third slot, glossed as Haridwar, where this translation reads Gayā. The two readings name different cities and no source consulted resolves which is correct. wisdomlib.org · 2026-09-18 रोजी पाहिले
जिज्ञासूंसाठी एक टीप
सात नगरे, सात मंदिरे नव्हेत — सदस्य स्थळांच्या नोंदवहीकडे निर्देश करतात. तिसरे स्थान खरोखरच अनिश्चित आहे: प्रचलित देवनागरी श्लोकात माया आहे, ज्याचा अर्थ हरिद्वार असा दिला जातो, तर अर्नेस्ट वुड यांच्या 1911 च्या भाषांतरात गया आहे — दुसऱ्या राज्यातील दुसरे नगर. दोन्हीची नोंद केली आहे आणि कोणालाही प्राधान्य दिलेले नाही.