चोट्टानिक्करा भगवती मंदिर

Chottanikkara Bhagavathy Temple

ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം

राजराजेश्वरी · चोट्टानिक्करा अम्मा; अम्मेनारायण

स्वयंभू जांभा दगडाचे रूप (रुद्राक्ष शिला); सकाळी सरस्वती, दुपारी लक्ष्मी आणि संध्याकाळी दुर्गा म्हणून पूजा

चोट्टानिक्करा, चोट्टानिक्करा, एर्णाकुलम जिल्हा, केरळ · शाक्त परंपरा

तीन जिल्ह्यांतील 393 मंदिरांचा कारभार पाहणाऱ्या कोचीन देवस्वम बोर्डाचे हे प्रमुख मंदिर आहे.

कथा वाचा
मार्ग

प्रवेशद्वारापाशी

दर्शन आणि सेवेच्या वेळा
संपूर्ण वेळापत्रक पाहा
पुढची आरती किंवा पूजा (भारतीय वेळ)
खालील वेळापत्रक पाहा
स्त्रियांसाठी
देवस्वमच्या भजनम् नियमांनुसार मासिक पाळी आलेल्या स्त्रियांनी परिसर सोडावा आणि सात दिवसांनंतर पुन्हा सुरू करावे; हा नियम भजनम् करणाऱ्यांसाठी दिलेला आहे.
तिथे कसे पोहोचाल
रेल्वे: एर्णाकुळम जंक्शन (ERS)हवाई: कोचीन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (COK)

अजून निश्चित नाही: वेशभूषेचे नियम, फोनचे नियम, इतर धर्मांच्या भाविकांचा प्रवेश, चालत जाण्याइतके अंतर. मंदिराच्या कार्यालयात किंवा चौकशी खिडकीवर विचारा — आणि तुम्हाला माहीत असेल तर आम्हाला कळवा. hello@aalayakatha.com

भेटीचा संपूर्ण तपशील

स्थळपुराण

या स्थळाची कथा

यात सांगितले आहे: चोट्टानिक्करा देवस्वमचे अधिकृत संकेतस्थळ आणि Incredible India (पर्यटन मंत्रालय)

विल्वमंगलमना दर्शन देणारी देवी

चोट्टानिक्कराच्या केंद्रस्थानी कोरीव मूर्ती नाही, तर एक दगड आहे. Incredible India च्या नोंदीनुसार देवता स्वयंभू — आपोआप प्रकटलेली — आहे; रुद्राक्ष शिला म्हणून ओळखले जाणारे जांभा दगडाचे रूप. देवस्वमच्या स्वतःच्या संकेतस्थळानुसार त्याच पीठावर महाविष्णूची मूर्ती आहे, म्हणूनच देवीला अम्मेनारायण आणि लक्ष्मीनारायण असेही म्हणतात; ब्रह्मा, शिव, गणपती, सुब्रह्मण्य आणि शास्ता हेही त्या पीठावर आहेत.

देवी राजराजेश्वरी आहे, तिला आदिपराशक्ती असेही म्हणतात, आणि दिवसभरात तिची तीन रूपांत पूजा होते: सकाळी सरस्वती, दुपारी लक्ष्मी आणि संध्याकाळी दुर्गा.

आख्यायिका या मंदिराला संस्थापक आणि उपासकांची एक परंपरा देते. Incredible India च्या नोंदीनुसार मंदिराच्या स्थापनेचे श्रेय 8 व्या शतकात आदि शंकराचार्यांना दिले जाते, आणि भोगाचार्यांनी इथल्या दैवी सान्निध्याची उपासना केली. विल्वमंगलम स्वामियार, काक्कस्सेरी भट्टतिरी आणि चेम्मंगाट्टु भट्टतिरी यांची आठवण देवतेची उपासना करणाऱ्यांमध्ये काढली जाते.

मंदिराचा मोठा उत्सव विल्वमंगलमभोवतीच फिरतो. देवस्वमने ही श्रद्धा नोंदवली आहे की मकम नक्षत्राच्या दिवशी भगवतीने पूर्ण शृंगारात विल्वमंगलम स्वामियारांना दर्शन दिले — आणि दरवर्षी त्या दिवशी ती तशीच प्रकट होते. हाच मकम तोळल: कुंभ महिन्यातील मकमच्या दिवशी देवीला सोने आणि हिऱ्यांनी सजवले जाते आणि दुपारी दोनपासून रात्री आठपर्यंत भाविक तिच्या दर्शनाला येतात; हे दर्शन दीर्घ वैवाहिक आयुष्य देते अशी श्रद्धा आहे.

पहिल्या मंदिराखालच्या दुसऱ्या मंदिराशीही विल्वमंगलमचे नाव जोडलेले आहे. मंदिराच्या तळ्याच्या पूर्वेला कीळ्क्कावु आहे — उग्र रूपातील भद्रकालीचे मंदिर — आणि देवस्वमच्या नोंदीनुसार तिथली पश्चिमाभिमुख मूर्ती त्यांनीच स्थापन केली अशी श्रद्धा आहे. इथे दररोज रात्री मुख्य संध्याकाळच्या पूजेनंतर मुख्य देवतेचे प्रधान पुजारी खाली येऊन वलिय गुरुती करतात; ती बारा मोठ्या कढयांमध्ये तयार केली जाते.

दर्शनार्थीला दिसणाऱ्या उपासनेच्या दोन पातळ्यांचे स्पष्टीकरण ही कथा देते: वरच्या मंदिरातील शांत, त्रिरूप देवी, आणि खालची उग्र देवी, जिच्याकडे लोक मनाने त्रस्त वाटणाऱ्यांना घेऊन येतात. देवता मानसिक आजार बरे करू शकते अशी श्रद्धा केरळ पर्यटन विभागाने नोंदवली आहे; ते भाविकांच्या श्रद्धेचे विधान आहे, वैद्यकीय दावा नाही.

हे वर्णन कुठून आले

  • मंदिर प्रशासन: Chottanikkara Devaswom (Cochin Devaswom Board), official website home page — deities, pooja timings, festivals chottanikkarabhagavathy.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • मंदिर प्रशासन: Chottanikkara Devaswom (Cochin Devaswom Board), "Guruthy" chottanikkarabhagavathy.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • मंदिर प्रशासन: Chottanikkara Devaswom (Cochin Devaswom Board), "Festivals" chottanikkarabhagavathy.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: Incredible India (Ministry of Tourism, Government of India), "Chottanikkara Bhagavathy Temple, Kochi" incredibleindia.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

एका मिनिटात

चोट्टानिक्करा भगवती मंदिर का महत्त्वाचे आहे

प्रत्येक ओळ ती कुणाकडून आली आणि किती निश्चित आहे हे सांगते. खुणांचा अर्थ

  1. दिवसभरात देवीची तीन रूपांत पूजा होते: सकाळी सरस्वती, दुपारी लक्ष्मी आणि संध्याकाळी दुर्गा.

    3 स्रोत यासाठी: दिवसभरात देवीची तीन रूपांत पूजा होते: सकाळी सरस्वती, दुपारी लक्ष्मी आणि संध्याका
    • मंदिर प्रशासन: Chottanikkara Devaswom (Cochin Devaswom Board), official website home page — deities, pooja timings, festivals chottanikkarabhagavathy.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • सरकारी: Kerala Tourism (Department of Tourism, Government of Kerala), Temples of Kerala, "Chottanikkara" keralatourism.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • सरकारी: Incredible India (Ministry of Tourism, Government of India), "Chottanikkara Bhagavathy Temple, Kochi" incredibleindia.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  2. तीन जिल्ह्यांतील 393 मंदिरांचा कारभार पाहणाऱ्या कोचीन देवस्वम बोर्डाचे हे प्रमुख मंदिर आहे.

    स्रोत यासाठी: तीन जिल्ह्यांतील 393 मंदिरांचा कारभार पाहणाऱ्या कोचीन देवस्वम बोर्डाचे हे प्रमुख
    • मंदिर प्रशासन: Chottanikkara Devaswom (Cochin Devaswom Board), official website home page — deities, pooja timings, festivals chottanikkarabhagavathy.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  3. मानसिक त्रास आहे असे वाटणाऱ्या व्यक्तींना भाविक भद्रकालीच्या कीळ्क्कावु मंदिरात आणतात; तिथे दररोज रात्री वलिय गुरुती होते.

    3 स्रोत यासाठी: मानसिक त्रास आहे असे वाटणाऱ्या व्यक्तींना भाविक भद्रकालीच्या कीळ्क्कावु मंदिरात
    • मंदिर प्रशासन: Chottanikkara Devaswom (Cochin Devaswom Board), "Guruthy" chottanikkarabhagavathy.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • सरकारी: Incredible India (Ministry of Tourism, Government of India), "Chottanikkara Bhagavathy Temple, Kochi" incredibleindia.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • सरकारी: Kerala Tourism (Department of Tourism, Government of Kerala), Temples of Kerala, "Chottanikkara" keralatourism.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  4. कुंभ महिन्यातील मकम नक्षत्रावर होणारा मकम तोळल, त्या दिवशी देवीने पूर्ण शृंगारात विल्वमंगलम स्वामियारांना दर्शन दिले या श्रद्धेची आठवण करून देतो.

    3 स्रोत यासाठी: कुंभ महिन्यातील मकम नक्षत्रावर होणारा मकम तोळल, त्या दिवशी देवीने पूर्ण शृंगारात
    • मंदिर प्रशासन: Chottanikkara Devaswom (Cochin Devaswom Board), official website home page — deities, pooja timings, festivals chottanikkarabhagavathy.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • मंदिर प्रशासन: Chottanikkara Devaswom (Cochin Devaswom Board), "Festivals" chottanikkarabhagavathy.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • सरकारी: Kerala Tourism (Department of Tourism, Government of Kerala), Temples of Kerala, "Chottanikkara" keralatourism.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले

शिल्प

भेट द्याल तेव्हा हे पाहा…

केरळ

Incredible India च्या वर्णनानुसार हे मंदिर पारंपरिक केरळ स्थापत्यशैलीतील आहे: लाकडी कोरीव काम, भित्तिचित्रे आणि उतरती छपरे; गाभाऱ्याभोवती सभागृहे, मंडप आणि उपमंदिरे.

  • गर्भगृह

    एकच पीठ

    देवीचे जांभा दगडाचे रूप आणि त्याच पीठावरील महाविष्णूची मूर्ती — तिच्या अम्मेनारायण नावाचे कारण.

  • तपशील

    कीळ्क्कावु मंदिर

    मंदिराच्या तळ्याच्या पूर्व बाजूचे भद्रकालीचे खालचे मंदिर, पश्चिमाभिमुख मूर्तीसह.

    कुठे उभे राहावे: पूर्व बाजूला मंदिराच्या तळ्याजवळ.

  • मंदिराचे कुंड

    मंदिराचे तळे

    मुख्य मंदिर आणि कीळ्क्कावु यांच्यामधील तळे.

  • बलिपीठ

    बलिक्कल्पुरा

    बलिशिलेचे सभागृह; देवस्वमच्या म्हणण्यानुसार भजनम् काळात त्रस्त भाविकांना इथपर्यंतच आणायचे असते.

यात्रा

भेटीचे नियोजन करा

दर्शनाच्या वेळा

मंदिर उघडते (निर्माल्य दर्शन)देवस्वमनुसार शुक्रवारी आणि मंडलम हंगामात 03:30 वाजता.4:00 am
एत्रुत्तु पूजा5:00 am – 5:45 am
पंतीरडी पूजा7:00 am – 8:00 am
उच्च पूजा11:00 am – 11:30 am
उच्च शीवेली12:00 pm
मंदिर पुन्हा उघडते (संध्याकाळ)4:00 pm
दीपाराधनासूर्यास्तानंतर; देवस्वम ‘संध्याकाळी 6 नंतर, सूर्यास्तानुसार’ असे सांगते.6:30 pm
अत्ताळ पूजा7:00 pm – 7:30 pm
कीळ्क्कावु येथे वलिय गुरुतीदेवस्वमच्या गुरुतीविषयक पानानुसार "रात्री सुमारे 8:45 वाजता".8:45 pm

त्याच दिवशी खात्री करा. उत्सवाच्या दिवशी आणि पूर्वसूचनेशिवाय वेळा बदलतात.

जाण्यापूर्वी

  • देवस्वमच्या भजनम् नियमांनुसार मासिक पाळी आलेल्या स्त्रियांनी परिसर सोडावा आणि सात दिवसांनंतर पुन्हा सुरू करावे; हा नियम भजनम् करणाऱ्यांसाठी दिलेला आहे.
  • विशेष दिवशी आणि उत्सवम काळात पूजेच्या वेळा बदलतात (चोट्टानिक्करा देवस्वम).

चालणे, पायऱ्या आणि सोय

किती चालावे किंवा चढावे लागते, किंवा व्हीलचेअरची सोय आहे का, याची आम्ही अजून खात्री केलेली नाही. ज्येष्ठांसोबत प्रवास करत असाल, तर निघण्यापूर्वी मंदिर कार्यालयात किंवा देवस्थानच्या चौकशी खिडकीवर विचारा.

तिथे कसे पोहोचाल

  • विमानाने: कोचीन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (COK)Incredible India ने नमूद केलेले.
  • रेल्वेने: एर्णाकुळम जंक्शन (ERS)Incredible India ने नमूद केलेले.

मार्ग हे सर्वसाधारण मार्गदर्शन आहे आणि अधिकृत स्रोताशी अजून पडताळलेले नाहीत.

पिन 682312 (भारतीय टपाल खात्याकडून अजून तपासलेले नाही)

सेवा

  • ऑनलाइन पूजा बुकिंगबुक करा
  • भजनम्देवस्वमच्या खोल्यांमध्ये राहून, ठरलेल्या दैनंदिन क्रमाने केले जाणारे व्रत; उत्सवम काळात होत नाही.
  • गुरुती नैवेद्यकीळ्क्कावु येथे; अत्ताळ पूजेनंतर दररोज रात्री वलिय गुरुती.

आम्ही तपासले तेव्हा मंदिराने प्रसिद्ध केलेले दर. ते बदलतात; मंदिराचे बुकिंग संकेतस्थळ अंतिम.

दर्शनाचा क्रम

इथल्या मंदिरांचे दर्शन कोणत्या क्रमाने घ्यावे हे कोणताही प्रकाशित स्रोत सांगत नाही, म्हणून आम्ही तो क्रम रचलेला नाही. रांगेनुसार आणि मंदिर कर्मचाऱ्यांच्या सूचनेनुसार चला.

उत्सव

  • मकम तोळल

    Feb–Mar · कुंभम (मल्याळम), मकम

    रोहिणीपासून उत्तरापर्यंत चालणाऱ्या सात दिवसांच्या उत्सवात मकमच्या दिवशी दुपारी 2 ते रात्री 8 या वेळेत सोने आणि हिऱ्यांनी सजवलेल्या देवीचे दर्शन. Incredible India हा उत्सव मकरम महिन्यात सांगते; देवस्वम आणि केरळ पर्यटन विभाग कुंभम सांगतात.

  • नवरात्री

    दुर्गाष्टमी, महानवमी आणि विजयादशमी हे मुख्य दिवस; विजयादशमीला तीन ते सहा वर्षांच्या मुलांना अक्षरारंभ (विद्यारंभम्) करवला जातो.

  • तृक्कार्तिका

    Nov–Dec · वृश्चिकम (मल्याळम), कार्तिक · 3 दिवस

    देवीचा जन्मदिवस; कार्तिका, रोहिणी आणि मकयिरम नक्षत्रांवर मिरवणुका, दिवे आणि आतषबाजीसह साजरा होतो.

इथे दिसणाऱ्या प्रथा

इतिहास

काळाच्या ओघात

दोन विभाग, मुद्दाम वेगळे ठेवलेले: पुराणे काय सांगतात, आणि ऐतिहासिक नोंदी काय दाखवतात. ते वेगवेगळ्या प्रश्नांची उत्तरे देतात आणि आम्ही त्यांना एकमत होण्यास भाग पाडत नाही.

पुराणांत आणि परंपरेत

या विभागातील कोणत्याही घटनेचा स्रोत मिळालेला नाही.

ऐतिहासिक नोंदींमध्ये

  1. सु. 700–799

    आख्यायिका मंदिराच्या स्थापनेचे श्रेय आदि शंकराचार्यांना देते

    आदि शंकराचार्यांनी 8 व्या शतकात मंदिराची स्थापना केली, ही आख्यायिका Incredible India ने नोंदवली आहे.

    यांच्याशी असहमत: मंदिराचा काळ 10 वे शतक

    स्रोत यासाठी: आख्यायिका मंदिराच्या स्थापनेचे श्रेय आदि शंकराचार्यांना देते
    • सरकारी: Incredible India (Ministry of Tourism, Government of India), "Chottanikkara Bhagavathy Temple, Kochi" incredibleindia.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  2. सु. 900–999

    मंदिराचा काळ 10 वे शतक

    केरळ पर्यटन विभाग मंदिराचा काळ इ.स. 10 वे शतक मानतो — आख्यायिकेतील स्थापनेनंतर दोन शतकांनी.

    यांच्याशी असहमत: आख्यायिका मंदिराच्या स्थापनेचे श्रेय आदि शंकराचार्यांना देते

    स्रोत यासाठी: मंदिराचा काळ 10 वे शतक
    • सरकारी: Kerala Tourism (Department of Tourism, Government of Kerala), Temples of Kerala, "Chottanikkara" keralatourism.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  3. कोची राजघराण्याच्या काळात जीर्णोद्धार

    Incredible India च्या नोंदीनुसार कोची राजघराण्यासह विविध राज्यकर्त्यांनी शतकानुशतके मंदिराचा जीर्णोद्धार आणि विस्तार केला. तारखा दिलेल्या नाहीत.

    स्रोत यासाठी: कोची राजघराण्याच्या काळात जीर्णोद्धार
    • सरकारी: Incredible India (Ministry of Tourism, Government of India), "Chottanikkara Bhagavathy Temple, Kochi" incredibleindia.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  4. कोचीन देवस्वम बोर्डाचा कारभार

    मंदिराचा कारभार कोचीन देवस्वम बोर्ड पाहते आणि हे त्याचे सर्वात महत्त्वाचे मंदिर आहे. मंदिर बोर्डाकडे कोणत्या वर्षी आले ते आम्हाला अजून सापडलेले नाही.

    स्रोत यासाठी: कोचीन देवस्वम बोर्डाचा कारभार
    • मंदिर प्रशासन: Chottanikkara Devaswom (Cochin Devaswom Board), official website home page — deities, pooja timings, festivals chottanikkarabhagavathy.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले

आसपास

वाट वाकडी करून जाण्याजोगे

जवळपासची ठिकाणे अजून जोडलेली नाहीत.

स्रोत

हे पान कुठून आले

  • मंदिर प्रशासन: Chottanikkara Devaswom (Cochin Devaswom Board), official website home page — deities, pooja timings, festivals chottanikkarabhagavathy.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: Kerala Tourism (Department of Tourism, Government of Kerala), Temples of Kerala, "Chottanikkara" keralatourism.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: Incredible India (Ministry of Tourism, Government of India), "Chottanikkara Bhagavathy Temple, Kochi" incredibleindia.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • मंदिर प्रशासन: Chottanikkara Devaswom (Cochin Devaswom Board), "Guruthy" chottanikkarabhagavathy.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • मंदिर प्रशासन: Chottanikkara Devaswom (Cochin Devaswom Board), "Festivals" chottanikkarabhagavathy.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले

या पानाचा संदर्भ द्या

Aalaya Katha Foundation, “चोट्टानिक्करा भगवती मंदिर”, Aalaya Katha, आवृत्तीचा शेवटचा आढावा 2026-10-09. https://www.aalayakatha.com/mr/temple/chottanikkara-bhagavathy (पाहिले ).

शेवटचा आढावा 2026-10-09. स्रोत आणि खात्रीची खूण आम्ही कशी करतो