नाग आणि बेडूक
पीठाच्या सांगण्यानुसार आदि शंकराचार्यांनी देशभर प्रवास करून अवैदिक मतांचे निरसन केले होते. अद्वैत वेदान्ताचा प्रसार करता येईल अशी जागा ते शोधत होते, आणि ते तुंगा नदीच्या काठी आले.
भर दुपार होती. नदीकाठी शंकराचार्यांनी पाहिले की एका नागाने प्रसूत होत असलेल्या बेडकीवर फणा पसरून तिला उन्हापासून सावली दिली आहे.
त्यांनी हे त्या स्थळाच्या पावित्र्याचे लक्षण मानले. त्यांनी शृंगेरीची निवड केली, आणि तिथे चार आम्नाय पीठांपैकी पहिले पीठ स्थापन केले.
त्यांनी देवी शारदांबेच्या मूर्तीची प्रतिष्ठापना केली, आणि पीठ दक्षिणाम्नाय श्री शारदा पीठ म्हणून ओळखले जाऊ लागले. पहिले देवस्थान साधे होते: शंकराचार्यांनी खडकावर कोरलेल्या श्रीचक्रावर बसवलेली शारदेची चंदनाची मूर्ती. त्यांनी आपले प्रमुख शिष्य सुरेश्वराचार्य यांना पहिले आचार्य नेमले, आणि तेव्हापासून आपली आचार्य परंपरा अखंड असल्याचे पीठ मानते.
हा प्रसंग पाहुण्याला सापडतील अशा दोन ठिकाणी जपलेला आहे. नदीवरील श्री कप्पे शंकर देवस्थान नाग आणि बेडकीचे स्मरण करते. आणि श्री भारती कृष्ण तीर्थ यांच्या काळात मुख्य गर्भगृहात सुवर्णमूर्ती आल्यानंतर ती चंदनाची मूर्ती आता श्री विद्याशंकर मंदिरात ठेवलेली आहे.
स्थापनेसाठी पीठाचा स्रोत माधवीय शंकर दिग्विजय आहे, ज्याचे श्रेय पीठाचे 12वे आचार्य विद्यारण्य यांना दिले जाते. पीठ शंकराचार्यांचा काळ इ.स. 788–820 असा देते. शृंगेरी पीठ चारांपैकी पहिले होते हा पीठाचा स्वतःचा दावा आहे; तो येथे निश्चित इतिहास म्हणून नव्हे, तर पीठाचे वर्णन म्हणून दिला आहे.
हे वर्णन कुठून आले
- मंदिर प्रशासन: Sringeri Sharada Peetham, History sringeri.net · 2026-10-09 रोजी पाहिले
- मंदिर प्रशासन: Sringeri Sharada Peetham, Temples — Sri Sharadamba sringeri.net · 2026-10-09 रोजी पाहिले
- मंदिर प्रशासन: Sringeri Sharada Peetham, History — Sri Adi Shankaracharya sringeri.net · 2026-10-09 रोजी पाहिले