वृद्ध बद्री

Vriddha Badri

विष्णू · वृद्ध बद्री

अणिमठ, जोशीमठ, चमोली जिल्हा, उत्तराखंड · वैष्णव परंपरा

मंदिर समितीच्या मते बद्रीनाथ चार धामांपैकी एक होण्यापूर्वी बद्रीनाथाच्या मूर्तीची पूजा इथे होत असे.

कथा वाचा
मार्ग

प्रवेशद्वारापाशी

तिथे कसे पोहोचाल
रेल्वे: ऋषिकेशहवाई: जॉली ग्रँट विमानतळ, देहरादून

अजून निश्चित नाही: भेटीच्या वेळा, वेशभूषेचे नियम, फोनचे नियम, इतर धर्मांच्या भाविकांचा प्रवेश, चालत जाण्याइतके अंतर. मंदिराच्या कार्यालयात किंवा चौकशी खिडकीवर विचारा — आणि तुम्हाला माहीत असेल तर आम्हाला कळवा. hello@aalayakatha.com

भेटीचा संपूर्ण तपशील

स्थळपुराण

या स्थळाची कथा

यात सांगितले आहे: श्री बदरीनाथ केदारनाथ मंदिर समितीने प्रकाशित केलेली मंदिराची परंपरा

बद्रीनाथच्या आधी

जोशीमठपासून पिपलकोटीकडे जाणाऱ्या रस्त्यावर सात किलोमीटरवर, अणिमठ येथे, एका खूप मोठ्या वडाच्या झाडाच्या छायेत एक मंदिर उभे आहे.

मंदिर समितीची कथा याला बद्रीनाथाच्या मूर्तीचे जुने स्थान मानते. बद्रीनाथ चार धामांपैकी एक होण्यापूर्वी त्या मूर्तीची पूजा इथे होत असे.

मग कथा युगांच्या वळणाकडे वळते. कलियुगाच्या सुरुवातीला विष्णूने स्वतःला मंदिरातून दूर केले. पुढे शंकराचार्यांना ती मूर्ती नारदकुंडात सापडली आणि त्यांनी तिची पुनर्स्थापना केली — मात्र, समिती नमूद करते, तिचा काही भाग भग्न आहे.

दुसरी एक कथा मंदिराला त्याचे नाव देते. विष्णू वृद्ध माणसाच्या — वृद्ध — वेशात या ठिकाणी आला आणि बालक गणेशाशी खेळला.

या दोन कथा मिळून अणिमठ येथे यात्रेकरूला काय दिसते याचे स्पष्टीकरण देतात: मूर्तीच्या आधीच्या इतिहासावर दावा सांगणारे, आणि विष्णूने इथे घेतलेल्या वृद्धाच्या रूपावरून नाव पडलेले बद्री मंदिर.

हे वर्णन कुठून आले

  • मंदिर प्रशासन: Shri Badarinath Kedarnath Temple Committee, Other Temples badrinath-kedarnath.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

एका मिनिटात

वृद्ध बद्री का महत्त्वाचे आहे

प्रत्येक ओळ ती कुणाकडून आली आणि किती निश्चित आहे हे सांगते. खुणांचा अर्थ

  1. मंदिर समितीच्या मते बद्रीनाथ चार धामांपैकी एक होण्यापूर्वी बद्रीनाथाच्या मूर्तीची पूजा इथे होत असे.

    स्रोत यासाठी: मंदिर समितीच्या मते बद्रीनाथ चार धामांपैकी एक होण्यापूर्वी बद्रीनाथाच्या मूर्तीच
    • मंदिर प्रशासन: Shri Badarinath Kedarnath Temple Committee, Other Temples badrinath-kedarnath.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  2. विष्णू वृद्ध माणसाच्या वेशात इथे आला आणि बालक गणेशाशी खेळला, या कथेवरून याचे नाव पडले आहे.

    स्रोत यासाठी: विष्णू वृद्ध माणसाच्या वेशात इथे आला आणि बालक गणेशाशी खेळला, या कथेवरून याचे नाव
    • मंदिर प्रशासन: Shri Badarinath Kedarnath Temple Committee, Other Temples badrinath-kedarnath.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  3. एक खूप मोठे वडाचे झाड मंदिरावर छाया धरते.

    स्रोत यासाठी: एक खूप मोठे वडाचे झाड मंदिरावर छाया धरते.
    • मंदिर प्रशासन: Shri Badarinath Kedarnath Temple Committee, Other Temples badrinath-kedarnath.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  4. पंच बद्रींमध्ये याचा समावेश वादग्रस्त आहे: उत्तराखंड पर्यटन याचा समावेश करते, तर ASI च्या पाच बद्रींच्या यादीत याऐवजी ध्यान बद्रीचे नाव आहे.

    2 स्रोत यासाठी: पंच बद्रींमध्ये याचा समावेश वादग्रस्त आहे: उत्तराखंड पर्यटन याचा समावेश करते, तर
    • सरकारी: Uttarakhand Tourism, Panch Badri Circuit — names the set as Badrinath, Yogdhyan Badri, Bhavishya Badri, Vridha Badri and Adi Badri, as recorded in circuits.json uttarakhandtourism.gov.in · 2026-09-18 रोजी पाहिले
    • भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण: ASI Dehradun Circle, centrally protected monuments of District Chamoli — Remains of Sixteen Temples, Adibadri (notification 1669/1133-M, 1920) asidehraduncircle.in

शिल्प

भेट द्याल तेव्हा हे पाहा…

अज्ञात

  • पवित्र वृक्ष

    वडाचे झाड

    मंदिरावर छाया धरणारे खूप मोठे वडाचे झाड.

  • पवित्र वृक्ष

    वड

    Ficus benghalensis

    मंदिर समितीने मंदिरावर छाया धरणारे खूप मोठे वडाचे झाड असे वर्णन केलेले.

यात्रा

भेटीचे नियोजन करा

दर्शनाच्या वेळा

मंदिराच्या स्वतःच्या सूचनेतून उघडण्याच्या वेळांची आम्हाला खात्री करता आली नाही, म्हणून आम्ही कोणत्याही वेळा देत नाही. प्रवासापूर्वी कृपया मंदिर कार्यालयाकडे किंवा देवस्थानाकडे चौकशी करा.

जाण्यापूर्वी

  • या मंदिराचे वेशभूषेचे किंवा प्रवेशाचे कोणतेही नियम अजून निश्चित झालेले नाहीत. पारंपरिक, साधे कपडे हा नेहमीच सुरक्षित पर्याय; प्रवेशद्वारापाशी विचारा.

चालणे, पायऱ्या आणि सोय

किती चालावे किंवा चढावे लागते, किंवा व्हीलचेअरची सोय आहे का, याची आम्ही अजून खात्री केलेली नाही. ज्येष्ठांसोबत प्रवास करत असाल, तर निघण्यापूर्वी मंदिर कार्यालयात किंवा देवस्थानच्या चौकशी खिडकीवर विचारा.

तिथे कसे पोहोचाल

  • रस्त्याने: जोशीमठ · सुमारे 7 किमीमंदिर समितीनुसार, जोशीमठपासून पिपलकोटीच्या दिशेने 7 km वर, अणिमठ येथे.
  • रेल्वेने: ऋषिकेश
  • विमानाने: जॉली ग्रँट विमानतळ, देहरादून

मार्ग हे सर्वसाधारण मार्गदर्शन आहे आणि अधिकृत स्रोताशी अजून पडताळलेले नाहीत.

दर्शनाचा क्रम

इथल्या मंदिरांचे दर्शन कोणत्या क्रमाने घ्यावे हे कोणताही प्रकाशित स्रोत सांगत नाही, म्हणून आम्ही तो क्रम रचलेला नाही. रांगेनुसार आणि मंदिर कर्मचाऱ्यांच्या सूचनेनुसार चला.

उत्सव

मंदिराच्या उत्सव दिनदर्शिकेचा स्रोत अजून मिळालेला नाही.

इतिहास

काळाच्या ओघात

दोन विभाग, मुद्दाम वेगळे ठेवलेले: पुराणे काय सांगतात, आणि ऐतिहासिक नोंदी काय दाखवतात. ते वेगवेगळ्या प्रश्नांची उत्तरे देतात आणि आम्ही त्यांना एकमत होण्यास भाग पाडत नाही.

पुराणांत आणि परंपरेत

  1. कलियुग

    अणिमठ येथे बद्रीनाथाच्या मूर्तीची पूजा

    मंदिर समितीच्या कथेनुसार बद्रीनाथ चार धामांपैकी एक होण्यापूर्वी मूर्तीची पूजा इथे होत असे, आणि कलियुगाच्या सुरुवातीला विष्णूने मंदिर सोडले.

    स्रोत यासाठी: अणिमठ येथे बद्रीनाथाच्या मूर्तीची पूजा
    • मंदिर प्रशासन: Shri Badarinath Kedarnath Temple Committee, Other Temples badrinath-kedarnath.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

ऐतिहासिक नोंदींमध्ये

  1. श्री बदरीनाथ केदारनाथ मंदिर समितीच्या यादीत

    अणिमठ येथील बृद्ध बदरी मंदिर समितीच्या मंदिरांच्या यादीत आहे. ते केव्हा यादीत आले हे अजून माहीत नाही.

    स्रोत यासाठी: श्री बदरीनाथ केदारनाथ मंदिर समितीच्या यादीत
    • मंदिर प्रशासन: Shri Badarinath Kedarnath Temple Committee, Other Temples badrinath-kedarnath.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

आसपास

वाट वाकडी करून जाण्याजोगे

चमोली जिल्ह्यातील इतर

स्रोत

हे पान कुठून आले

  • मंदिर प्रशासन: Shri Badarinath Kedarnath Temple Committee, Other Temples badrinath-kedarnath.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: Uttarakhand Tourism, Panch Badri Circuit — names the set as Badrinath, Yogdhyan Badri, Bhavishya Badri, Vridha Badri and Adi Badri, as recorded in circuits.json uttarakhandtourism.gov.in · 2026-09-18 रोजी पाहिले
  • भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण: ASI Dehradun Circle, centrally protected monuments of District Chamoli — Remains of Sixteen Temples, Adibadri (notification 1669/1133-M, 1920) asidehraduncircle.in

या पानाचा संदर्भ द्या

Aalaya Katha Foundation, “वृद्ध बद्री”, Aalaya Katha, आवृत्तीचा शेवटचा आढावा 2026-10-09. https://www.aalayakatha.com/mr/temple/vriddha-badri-animath (पाहिले ).

शेवटचा आढावा 2026-10-09. स्रोत आणि खात्रीची खूण आम्ही कशी करतो