ಗುರು ಮತ್ತು ವಾಯು ದ್ವಾರಕೆಯಿಂದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ
ಗುರುವಾಯೂರಿಗೆ ಹೇಳಲಾಗುವ ಉಗಮ ಕಥೆ ಇದು. ಇದು ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾಣದಲ್ಲಾಗಲಿ ದೇವಸ್ವಂನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಕಟಿತ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಾಗಲಿ ಇನ್ನೂ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವಂತೆಯೇ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ವಿವರಗಳು ಬದಲಾಗಬಹುದು.
ಕೃಷ್ಣನ ಭೂಲೋಕ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ನಗರ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ಸಮುದ್ರ ನುಂಗಲಿರುವಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಹೊಣೆ ಕೃಷ್ಣನ ಸಂಗಾತಿ ಉದ್ಧವನ ಮೂಲಕ ಗುರುವಿಗೆ — ದೇವತೆಗಳ ಆಚಾರ್ಯ ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ — ಮತ್ತು ವಾಯುದೇವನಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಬ್ಬರೂ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲು ಸ್ಥಳ ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂದಿನ ಕೇರಳದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಶಿವನಿರುವ ಸರೋವರವೊಂದಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ; ಮೂರ್ತಿಗೆ ಇದೇ ಸ್ಥಳ ಎಂದು ಶಿವ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ತಂದ ಇಬ್ಬರಿಂದ ಊರಿಗೆ ಹೆಸರು ಬರುತ್ತದೆ: ಗುರು ಮತ್ತು ವಾಯು, ಜೊತೆಗೆ ಊರು, ಅಂದರೆ ಸ್ಥಳ — ಗುರುವಾಯೂರು.
ಅದೇ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವ ಜಾಗ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ನೀರಿನ ಆಚೆ ದಡಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತಾನೆ; ಹತ್ತಿರದ ಮಮ್ಮಿಯೂರಿನ ಶಿವ ಗುಡಿ ಗುರುವಾಯೂರಿಗೆ ಹೀಗೆ ನಂಟು ಹೊಂದಿದೆ.
ಕಥೆ ಏನನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: ಊರಿನ ಹೆಸರನ್ನು, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ದೇವರು ದ್ವಾರಕೆಯಿಂದಲೇ ಬಂದವನು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು — ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡುವ 'ದಕ್ಷಿಣದ ದ್ವಾರಕೆ' ಎಂಬ ಬಿರುದಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ನಂಬಿಕೆ. ದೇವರನ್ನು ಗುರುವಾಯೂರಿನ ಒಡೆಯ ಗುರುವಾಯೂರಪ್ಪನ್ ಆಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ 'ದಕ್ಷಿಣದ ದ್ವಾರಕೆ' ಬಿರುದನ್ನು ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಮುಖ್ಯ ಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀಕೋವಿಲಿನ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕಥೆಯ ಉಳಿದ ಭಾಗ ಇನ್ನೂ ಲಿಖಿತ ಮೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ — ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗುರುವಾಯೂರು ದೇವಸ್ವಂನ ಪ್ರಕಟಿತ ಇತಿಹಾಸ ಅಥವಾ ಪುರಾಣದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯ.
ಈ ವಿವರಣೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದೆ
ಈ ವಿವರಣೆಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದಾದ ಗ್ರಂಥ ನಮಗೆ ಇನ್ನೂ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಹೇಳುವಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಿಸದ್ದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.