प्रवेशद्वारापाशी
- तिथे कसे पोहोचाल
- रेल्वे: भुवनेश्वर रेल्वे स्टेशनहवाई: बिजू पटनायक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, भुवनेश्वर
अजून निश्चित नाही: दर्शनाच्या वेळा, वेशभूषेचे नियम, फोनचे नियम, इतर धर्मांच्या भाविकांचा प्रवेश, चालत जाण्याइतके अंतर. मंदिराच्या कार्यालयात किंवा चौकशी खिडकीवर विचारा — आणि तुम्हाला माहीत असेल तर आम्हाला कळवा. hello@aalayakatha.com
स्थळपुराण
या स्थळाची कथा
या मंदिराची कोणतीही आख्यायिका अजून स्रोतातून मिळालेली नाही. ग्रंथ, शिलालेख किंवा स्वतः मंदिर यांपर्यंत जिचा माग काढता येत नाही अशी कथा पुन्हा सांगण्यापेक्षा आम्ही ही जागा रिकामी ठेवणे पसंत करू.
एका मिनिटात
लिंगराज मंदिर का महत्त्वाचे आहे
प्रत्येक ओळ ती कुणाकडून आली आणि किती निश्चित आहे हे सांगते. खुणांचा अर्थ
इथे शिवाची पूजा हरिहर म्हणून होते — शिव आणि विष्णू यांचे एकत्रित रूप.
हे मंदिर अकराव्या शतकात बांधले गेले आणि ओडिशी (कलिंग) मंदिरशैलीचे एक प्रगल्भ उदाहरण आहे — देउळ, जगमोहन, नटमंदिर आणि भोगमंडप एका रेषेत.
मंदिराच्या उत्तरेकडील बिंदुसागर तलाव पवित्र मानला जातो आणि मंदिराच्या उत्सवांत त्याचा उपयोग होतो.
शिल्प
भेट द्याल तेव्हा हे पाहा…
हे परंपरेने कलिंग (ओडिशी) शैलीत गणले जाते, पण याची पुष्टी करणारे कोणतेही ASI, शैक्षणिक किंवा अधिकृत वर्णन अद्याप आढळलेले नाही.
शिखर
रेखा देउळ
गाभाऱ्यावरील वक्ररेषीय शिखर.
महामंडप
जगमोहन, नटमंदिर, भोगमंडप
गाभाऱ्यासमोर एका रेषेत असलेली सभागृहे: जगमोहन (सभामंडप), नटमंदिर (नृत्यमंडप) आणि भोगमंडप (नैवेद्य मंडप).
मंदिराचे कुंड
बिंदुसागर
मंदिराच्या उत्तरेकडील मोठा तलाव.
पवित्र जल
बिंदुसागर
यात्रा
भेटीचे नियोजन करा
दर्शनाच्या वेळा
मंदिराच्या स्वतःच्या सूचनेतून उघडण्याच्या वेळांची आम्हाला खात्री करता आली नाही, म्हणून आम्ही कोणत्याही वेळा देत नाही. प्रवासापूर्वी कृपया मंदिर कार्यालयाकडे किंवा देवस्थानाकडे चौकशी करा.
जाण्यापूर्वी
- प्रवेश: प्रवेश फक्त हिंदूंसाठी (अजून पडताळलेले नाही)
- या मंदिराचे वेशभूषेचे किंवा प्रवेशाचे कोणतेही नियम अजून निश्चित झालेले नाहीत. पारंपरिक, साधे कपडे हा नेहमीच सुरक्षित पर्याय; प्रवेशद्वारापाशी विचारा.
चालणे, पायऱ्या आणि सोय
किती चालावे किंवा चढावे लागते, किंवा व्हीलचेअरची सोय आहे का, याची आम्ही अजून खात्री केलेली नाही. ज्येष्ठांसोबत प्रवास करत असाल, तर निघण्यापूर्वी मंदिर कार्यालयात किंवा देवस्थानच्या चौकशी खिडकीवर विचारा.
तिथे कसे पोहोचाल
- विमानाने: बिजू पटनायक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, भुवनेश्वर
- रेल्वेने: भुवनेश्वर रेल्वे स्टेशन
- रस्त्याने: भुवनेश्वर
मार्ग हे सर्वसाधारण मार्गदर्शन आहे आणि अधिकृत स्रोताशी अजून पडताळलेले नाहीत.
पिन 751002 (भारतीय टपाल खात्याकडून अजून तपासलेले नाही)
दर्शनाचा क्रम
इथल्या मंदिरांचे दर्शन कोणत्या क्रमाने घ्यावे हे कोणताही प्रकाशित स्रोत सांगत नाही, म्हणून आम्ही तो क्रम रचलेला नाही. रांगेनुसार आणि मंदिर कर्मचाऱ्यांच्या सूचनेनुसार चला.
उत्सव
महाशिवरात्री
Feb–Mar · फाल्गुन, कृष्ण पक्ष, चतुर्दशी
मंदिराचा मुख्य वार्षिक उत्सव, ज्याला भाविकांची मोठी गर्दी होते.
अशोकाष्टमी रथोत्सवरुकुण रथयात्रा
Mar–Apr · चैत्र, शुक्ल पक्ष, अष्टमी
लिंगराजांची उत्सवमूर्ती रथातून मिरवणुकीने नेली जाते.
इतिहास
काळाच्या ओघात
दोन विभाग, मुद्दाम वेगळे ठेवलेले: पुराणे काय सांगतात, आणि ऐतिहासिक नोंदी काय दाखवतात. ते वेगवेगळ्या प्रश्नांची उत्तरे देतात आणि आम्ही त्यांना एकमत होण्यास भाग पाडत नाही.
पुराणांत आणि परंपरेत
या विभागातील कोणत्याही घटनेचा स्रोत मिळालेला नाही.
ऐतिहासिक नोंदींमध्ये
सु. 1000–1099
मंदिर बांधले गेले
मंदिराचा काळ सर्वसाधारणपणे अकरावे शतक मानला जातो, आणि ते एका सोमवंशी राजाने बांधल्याचे म्हटले जाते; कोणत्या राजाने, याबद्दल विद्वानांत मतभेद आहेत. याची अद्याप कोणत्याही प्राथमिक किंवा शैक्षणिक स्रोतातून पुष्टी झालेली नाही.
पूर्व गंगांच्या काळातील वैष्णव घटक
मंदिराच्या उपासनेतील आणि प्रतिमांतील वैष्णव घटक पूर्व गंग राजवटीच्या काळातील मानले जातात. याची अद्याप कोणत्याही लिखित स्रोतातून पुष्टी झालेली नाही.
आसपास
वाट वाकडी करून जाण्याजोगे
मंदिर
श्री जगन्नाथ मंदिर, पुरी
पुरी येथील जगन्नाथ मंदिर, भुवनेश्वरहून रस्त्याने जाता येते.
मंदिर
कोणार्क सूर्य मंदिर
ओडिशाच्या किनाऱ्यावरील 13व्या शतकातील सूर्य मंदिर आणि जागतिक वारसा स्थळ.
स्रोत
हे पान कुठून आले
या पानाचा संदर्भ द्या
Aalaya Katha Foundation, “लिंगराज मंदिर”, Aalaya Katha, आवृत्तीचा शेवटचा आढावा 2026-10-09. https://www.aalayakatha.com/mr/temple/lingaraj-bhubaneswar (पाहिले ).
शेवटचा आढावा 2026-10-09. स्रोत आणि खात्रीची खूण आम्ही कशी करतो