దక్షిణ సముద్ర తీరంలో పుణ్యకాశి సుదీర్ఘ తపస్సు
పుణ్యకాశి మయాసురుడి కూతురు. ఆమె కైలాసానికి వెళ్ళి అక్కడ శివుడిని పూజిస్తుంది; ఆయన ప్రత్యక్షమై ఏం కావాలని అడిగేలోపు మూడు యుగాల పాటు పూజిస్తూనే ఉంటుంది.
శాశ్వతంగా శివుడిలో లీనమవ్వాలనేది ఆమె కోరిక.
శివుడు నిరాకరించడు. దానికి బదులు కాలాన్ని వివరిస్తాడు. విశ్వ కాలగణనలో ఆమెను మెట్టు మెట్టుగా పైకి తీసుకెళతాడు — 365 రోజుల సంవత్సరం నుంచి, యుగాల గుండా, బ్రహ్మ ఒక రోజు, బ్రహ్మ ఒక శతాబ్దం గుండా, మహా ప్రళయాల గుండా — శివుడి సొంత కాలంలోని ఒక్క క్షణంలో విష్ణువు ప్రళయాలు పది గడిచిపోయే స్థాయి వరకు. ఆమె కోరిక అప్పుడు నెరవేరుతుంది.
ఆ క్షణం వచ్చేదాకా ఆమె చేయాల్సిన పని ఉంది. దక్షిణ సముద్ర తీరానికి వెళ్ళి అక్కడ ధ్యానం చేయమని శివుడు ఆమెకు చెబుతాడు. ఆమె ఆశ్రమాన్ని కన్యాక్షేత్రం లేదా తపఃస్థలం — తపస్సు చేసే చోటు — అంటారు. బాణాసురుడి వంటి దుష్టులను నాశనం చేసి, ప్రజలకు వారి బాధ తప్పించాలి. తాను అక్కడికి వచ్చి ఆమెతో ఉంటానని శివుడు మాట ఇస్తాడు.
పుణ్యకాశి ఆయనకు నమస్కరించి దక్షిణానికి వెళుతుంది. దక్షిణ సముద్ర తీరంలో జపమాలను, కన్యాకుమారి అనే కొత్త పేరును స్వీకరించి తపస్సు మొదలుపెడుతుంది.
బాణుడనే రాక్షసుడు మూడు లోకాలనూ జయించి, తన ప్రజలను దుర్మార్గంగా పాలిస్తుంటాడు. అతను ఆమెను చూసి భార్యగా కావాలనుకుంటాడు. తన సేవకులైన దుర్ముఖుడు, దుర్దర్శనుడితో ఆమె దగ్గరకు వచ్చి అడుగుతాడు.
ఆమె అతన్ని పూర్తిగా నిరాకరిస్తుంది; వారి మధ్య యుద్ధం జరుగుతుంది. దేవి చక్రం — చక్రాయుధం — బాణుడిని కూల్చడంతో యుద్ధం ముగుస్తుంది.
అతను పడిన చోటే చక్ర తీర్థం. ఈ ఘట్టం దేవి పేరు కన్యాకుమారినీ, ఈ ప్రదేశాన్ని తపస్సు క్షేత్రంగా పిలవడాన్నీ, తీరంలోని పవిత్ర జలాన్నీ వివరిస్తుంది; గుడికి దాని ప్రధాన చిత్రాన్ని కూడా ఇస్తుంది: పెళ్ళి కాకుండా, ఎదురుచూస్తూ, సముద్రపు అంచున కాపలాగా నిలిచిన దేవత.
ఇతర చోట్ల వేరేలా చెబుతారు. ఈ కథనం, ఈ పేజీలోనే ఇచ్చిన “జరగని పెళ్ళి”తో ఏకీభవించదు. ప్రతి దానినీ దాని సంప్రదాయం చెప్పినట్లే చెబుతాము, వాటిలో ఒకదాన్ని ఎంచుకోము.
ఈ కథనం ఎక్కడి నుండి వచ్చింది
- పండితుల పరిశోధన: Vettam Mani, Puranic Encyclopaedia, Motilal Banarsidass, 1975, s.v. "Kanyākumārī", summarising the Skanda Purana wisdomlib.org