చెట్టుకు కట్టేసిన బాలుడు
పాలి వర్తకుల ఊరు; కల్యాణుడు అక్కడి వర్తకుల్లో ఒకడు. అతనికీ అతని భార్య ఇందుమతికీ బల్లాళుడనే కొడుకు ఉన్నాడు. అతను రోజంతా పనిలో కాకుండా ఆటలో గడుపుతాడు, ఆ ఆట పూజగా మారుతుంది: ఊరి పిల్లలను ఒక పెద్ద రాయి చుట్టూ చేర్చి, అందరూ కలిసి దాన్ని గణేశుడిగా భావించి పూజిస్తారు.
పిల్లలు రాత్రి పొద్దుపోయేదాకా బయటే ఉంటారు, మిగతా తల్లిదండ్రులు ఫిర్యాదు చేస్తారు. కల్యాణుడు కొడుకును వెతుక్కుంటూ వెళ్ళి, పిల్లలను వారి రాయి దగ్గర చూస్తాడు. కోపంతో వారి చిన్న గుడులను పగలగొట్టి, బల్లాళుడిని కొట్టి, చెట్టుకు కట్టేస్తాడు. ఆ రాయిని విసిరేసి, కొడుకును అక్కడే వదిలి వెళ్ళిపోతాడు.
చెట్టుకు కట్టేసి ఉన్న బల్లాళుడు తండ్రిని శపించి, తర్వాత గణేశుడిని ప్రార్థిస్తాడు. గణేశుడు సంచార సన్యాసి రూపంలో అతని దగ్గరకు వచ్చి, అతన్ని విడిపించి, వరం కోరుకోమంటాడు. గణేశుడు ఆ చోటనే ఉండిపోవాలని బల్లాళుడు కోరుకుంటాడు.
గణేశుడు అంగీకరిస్తాడు. దగ్గర్లోని ఒక పెద్ద రాతిలో ప్రవేశిస్తాడు; అది సంపూర్ణమై ఆయన విగ్రహంగా నిలుస్తుంది. ఆ బాలుడి పేరును కూడా తనతో తీసుకుంటాడు: బల్లాళేశ్వరుడు, బల్లాళుడి దేవుడు.
కల్యాణుడు విసిరేసిన రాయి కూడా వ్యర్థం కాదు. దాన్ని స్వయంభూ విగ్రహమైన ధుండి వినాయకుడిగా పూజిస్తారు; పాలి సంప్రదాయంలో యాత్రికులు బల్లాళేశ్వరుడి దగ్గరకు వెళ్ళే ముందు ధుండి వినాయకుడిని దర్శిస్తారు.
ఎనిమిది అష్టవినాయక ఆలయాల్లో పాలిని ప్రత్యేకంగా నిలిపే విషయాన్ని ఈ కథ వివరిస్తుంది: దేవుడి రూపం పేరు మీద కాకుండా భక్తుడి పేరు మీద ఉన్న ఆలయం ఇదొక్కటే. ఆలయంలోని రెండు విగ్రహాలు — ప్రధాన విగ్రహం, ధుండి వినాయకుడు — కథలోని రెండు రాళ్ళే.
ఈ కథనం ఎక్కడి నుండి వచ్చింది
- ప్రభుత్వం: Department of Tourism, Government of Maharashtra, Ashtavinayak: Pali maharashtratourism.gov.in · 2026-10-09న చూశాం