ద్రాక్షారామ భీమేశ్వర స్వామి ఆలయం

ప్రతి వాక్యం అది ఎవరి నుండి వచ్చిందో, ఎంత స్థిరపడిందో చెబుతుంది. గుర్తుల అర్థం

1. ఇది ఐదు పంచారామ క్షేత్రాల్లో ఒకటి — ఒకే లింగం ఐదుగా విరిగి వీటి లింగాలు ఏర్పడ్డాయని సంప్రదాయం చెప్పే కోస్తా ఆంధ్ర శివాలయాలు.

   చరిత్రకారుల అభిప్రాయంసంప్రదాయిక
   2 ఆధారాలు కోసం: ఇది ఐదు పంచారామ క్షేత్రాల్లో ఒకటి — ఒకే లింగం ఐదుగా విరిగి వీటి లింగాలు ఏర్పడ్డా

   • ప్రభుత్వం: East Godavari District Administration, "Lord Bhimeswara Swami Temple, Draksharama" eastgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09న చూశాం
   • పండితుల పరిశోధన: M. Krishna Kumari, Pancharamas in Medieval Andhradesa, Agam Kala Prakashan, 1989, pp. 17–18 archive.org

2. భీమేశ్వర స్వామి, మాణిక్యాంబ అమ్మవారు ఒకే ప్రాంగణంలో పక్కపక్కనే పూజలందుకుంటారు; మాణిక్యాంబ సన్నిధి శక్తి పీఠాల్లో ఒకటిగా లెక్కించబడుతుంది.

   అధికారికంగా నమోదైనదిసంప్రదాయిక
   ఆధారం కోసం: భీమేశ్వర స్వామి, మాణిక్యాంబ అమ్మవారు ఒకే ప్రాంగణంలో పక్కపక్కనే పూజలందుకుంటారు; మ

   • ప్రభుత్వం: East Godavari District Administration, "Lord Bhimeswara Swami Temple, Draksharama" eastgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09న చూశాం

3. ఈ ఆలయానికి తనదైన తెలుగు స్థల పురాణం ఉంది — సంస్కృత భీమఖండం నుంచి శ్రీనాథుడు రచించిన భీమేశ్వర పురాణము.

   చరిత్రకారుల అభిప్రాయంస్థిరపడినది
   ఆధారం కోసం: ఈ ఆలయానికి తనదైన తెలుగు స్థల పురాణం ఉంది — సంస్కృత భీమఖండం నుంచి శ్రీనాథుడు రచిం

   • పండితుల పరిశోధన: M. Krishna Kumari, Pancharamas in Medieval Andhradesa, Agam Kala Prakashan, 1989, pp. 17–19 archive.org

4. దీని గోడలపై మధ్యయుగపు శాసనాలు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నాయి — జిల్లా యంత్రాంగం ఈ ఆలయాన్ని శాసన పరిశోధకులకు స్వర్గంగా పేర్కొంటుంది — ఇది కేంద్ర రక్షిత స్మారకం.

   సర్వే నమోదు చేసినదిస్థిరపడినది
   2 ఆధారాలు కోసం: దీని గోడలపై మధ్యయుగపు శాసనాలు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నాయి — జిల్లా యంత్రాంగం ఈ ఆలయాన్న

   • ప్రభుత్వం: East Godavari District Administration, "Lord Bhimeswara Swami Temple, Draksharama" eastgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09న చూశాం
   • భారత పురావస్తు సర్వే సంస్థ: Archaeological Survey of India, Alphabetical List of Monuments — Andhra Pradesh, no. 41: Bhimeswara temple, Draksharama, East Godavari asi.nic.in · 2026-10-09న చూశాం

తూర్పు చాళుక్యుల నిర్మాణం. APSRTC పేజీ ఈ ఆలయాన్ని వేంగి రాజు భీమునికి ఆపాదిస్తూ, ముఖమండప శిల్పాల్లో స్పష్టమైన చాళుక్య లక్షణాలను పేర్కొంటుంది; సామర్లకోట భీమేశ్వర ఆలయంపై తూర్పు గోదావరి యంత్రాంగం పేజీ ఆ ఆలయ విమానాన్ని ప్రాంతీయ వైవిధ్యాలతో కూడిన ద్రావిడ రీతి రెండు అంతస్తుల విమానంగా వర్ణిస్తూ, అది ద్రాక్షారామ ఆలయాన్ని పోలి ఉందని చెబుతుంది. నిర్మాత ఎవరనే ఆపాదనే వివాదాస్పదం — కాలక్రమం చూడండి.

• గర్భగుడి

  రెండు అంతస్తుల గర్భగుడి

  భీమేశ్వర లింగం రెండు అంతస్తుల సన్నిధి గుండా పైకి లేస్తుంది; రెండు మెట్ల వరుసలు పై అంతస్తుకు దారితీస్తాయి, అక్కడ లింగం పై భాగానికి పూజ జరుగుతుంది.

  భీమేశ్వర లింగం ఎత్తు: 10 ft అధికారికంగా నమోదైనదిసంప్రదాయిక

  • ప్రభుత్వం: Andhra Pradesh State Road Transport Corporation, famous places, "Draksharamam" apsrtc.ap.gov.in · 2026-10-09న చూశాం

• గోపురం

  బయటి ప్రాకారంలో నాలుగు ద్వారాలు

  బయటి ప్రాకారానికి నాలుగు ప్రవేశాలు, ప్రతిదానికీ ఒక గోపురం; పడమటిది ఐదు అంతస్తులది. పడమటి గోపుర మండపంలోని ఒక స్తంభంపై రెడ్డి రాజు అనవేమారెడ్డి చిత్రాన్ని గమనించండి.

  ఎక్కడ నిలబడాలి: ముందు పడమటి ప్రవేశం బయట, ఆ తర్వాత దాని మండపం లోపల.

• శిల్పం

  చాళుక్య శిల్పం, స్తంభ ఉబ్బెత్తు చిత్రాలు

  ముఖమండప చెక్కడాల్లో చాళుక్య లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. స్తంభాలపై కిరాతార్జునీయం, కన్నప్ప, మృగవ్యాధుని కథలు ఉన్నాయి; శరభేశ్వరుడు, లింగోద్భవుడు, పదహారు చేతుల నృత్య గణపతి, నటరాజు, వీరభద్రుడిని కూడా గమనించండి.

• వివరం

  చిన్న ఆలయ నమూనా

  ప్రాంగణపు నైరుతి మూలలో ఒక చిన్న ఆలయ నమూనా ఉంది.

  ఎక్కడ నిలబడాలి: ప్రాకారపు నైరుతి మూల.

• శాసనం

  శాసనాలున్న గోడలు

  ఆలయ గోడల నిండా శాసనాలు ఉన్నాయి; కృష్ణకుమారి కనుగొన్న తేదీ ఉన్న తొలి శాసనం, క్రీ.శ. 1081 నాటిది, ఆలయ భాండాగారంలో ఉంచిన విడి శిలాఫలకంపై ఉంది.

• పవిత్ర తీర్థం

  సప్తగోదావరి

  ద్రాక్షారామంలో సప్తగోదావరి సృష్టిని భీమేశ్వర పురాణము వివరిస్తుంది; పత్రికల కథనం కోనేరులో సప్త గోదావరి జలాలు ఉన్నాయని వర్ణిస్తుంది.

• ఆలయం

  మాణిక్యాంబ శక్తి పీఠం

  అదే ప్రాంగణంలోని అమ్మవారి సన్నిధి; భీమేశ్వరునితో సమానంగా పూజలందుకుంటుంది.

• ఆలయం

  కుమారారామ భీమేశ్వర స్వామి ఆలయం, సామర్లకోట

  అదే ప్రాంతంలోని మరో పంచారామం; ఇది ద్రాక్షారామ ఆలయాన్ని పోలి ఉందని జిల్లా యంత్రాంగం చెబుతుంది.