తారకాసురుని లింగంలోని పాలలా తెల్లని ముక్క
తారకాసురుడు ఒక అసుర పాలకుడు, శివభక్తుడు. అతను తన కంఠంలో ఒక శివలింగాన్ని ధరిస్తాడు; దాన్ని ధరించి ఉన్నంత కాలం అతన్ని చంపలేరు.
ఇంద్రుడు, దేవతలు అతనితో యుద్ధానికి దిగుతారు. శివుని కుమారుడైన కుమారస్వామి — కార్తికేయుడు — తారకాసురుడిపై దాడి చేసి నరికేస్తాడు, కానీ అసురుని శరీరపు ముక్కలు మళ్లీ మళ్లీ అతుక్కుంటూనే ఉంటాయి. లింగం సంపూర్ణంగా ఉన్నంత వరకు యుద్ధం ముగియదు.
పరిష్కారం ఎవరు చెప్పారనే దానిపై కథనాలు భిన్నంగా ఉన్నాయి. చరిత్రకారిణి ఎం. కృష్ణకుమారి సంగ్రహించిన అమరావతి స్థల పురాణంలో, లింగాన్ని పగలగొట్టాలని, అలా చేస్తే తారకాసురుడు మరణిస్తాడని శివుడే దేవతలకు చెబుతాడు. తెలుగు జానపద సంప్రదాయంలో తిరిగి చెప్పిన కథనంలో దాన్ని వివరించేది విష్ణువు; ఆయన ఒక హెచ్చరిక కూడా చేస్తాడు: ముక్కలు మళ్లీ కలవడానికి ప్రయత్నిస్తాయి, కాబట్టి ప్రతి ముక్కనూ అది పడిన చోటే భూమికి స్థిరపరచాలి.
కుమారస్వామి తారకాసురుని కంఠంలోని లింగాన్ని ఐదు ముక్కలు చేస్తాడు. జానపద కథనం ప్రకారం ఆయన అగ్ని అస్త్రమైన ఆగ్నేయాస్త్రాన్ని వాడతాడు. ఐదు ముక్కలు ఐదు వేర్వేరు చోట్ల పడతాయి, తారకాసురుడు మరణిస్తాడు.
జానపద కథనంలో ముక్కలను భద్రపరిచేది సూర్యుడు — వాటిని స్థిరపరిచి, వాటిపై ఆలయాలు నిర్మిస్తాడు. ఐదు లింగాలపై ఉన్న పొలుసుల వంటి గుర్తులను ఆ సంప్రదాయం అగ్ని అస్త్రపు మచ్చలుగా వివరిస్తుంది. ఆ ఐదు ప్రదేశాలే పంచారామాలు: అమరారామం, ద్రాక్షారామం, సోమారామం, క్షీరారామం, కుమారారామం.
ఆలయపు సొంత పేజీ తారకాసుర కథనాన్ని క్లుప్తంగా ఇస్తుంది — అసుర సంహార సమయంలో అతని కంఠంపై ఉన్న శివలింగం ఐదు ముక్కలైంది, అవి పడిన చోట్ల పంచారామాలు నిర్మించారు. పాలకొల్లులో లింగ ప్రతిష్ఠను ఆ పేజీ విష్ణువుకు, అదే పేజీలో మరో చోట రాముడికి ఆపాదిస్తుంది; పశ్చిమ గోదావరి యంత్రాంగం కూడా విష్ణువు పేరే ఇస్తుంది. లింగం పాలలా తెల్లగా ఉంటుంది; క్షీరం — పాలు — నుంచి దాన్ని క్షీరలింగం అంటారు. పాల కోసం ఉపమన్యుడు చేసిన కోరిక వల్ల ఆలయ పుష్కరిణి పొంగిపొర్లిందని, ఆ పేరు అతనితో ముడిపడి ఉందని పత్రికా కథనం చెబుతుంది.
ఇతర చోట్ల వేరేలా చెబుతారు. ఈ కథనం, ఈ పేజీలోనే ఇచ్చిన “ఐదు ముక్కలైన త్రిపురుల లింగం”తో ఏకీభవించదు. ప్రతి దానినీ దాని సంప్రదాయం చెప్పినట్లే చెబుతాము, వాటిలో ఒకదాన్ని ఎంచుకోము.
ఈ కథనం ఎక్కడి నుండి వచ్చింది
- పండితుల పరిశోధన: M. Krishna Kumari, Pancharamas in Medieval Andhradesa, Agam Kala Prakashan, 1989, pp. 28–30 archive.org
- పత్రికలు: Swarajya, "Trilinga Desa: The Telugu States' Tryst With The Divine" (Ratnakar Sadasyula), 24 February 2017 swarajyamag.com · 2026-10-09న చూశాం
- ఆలయ నిర్వహణ: Sri Ksheera Ramalingeswara Swamy Temple, Palakollu, "About Temple" (AP Endowments temple management portal) tms.ap.gov.in · 2026-10-09న చూశాం
- ప్రభుత్వం: West Godavari District Administration, "Religious Tourism" westgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09న చూశాం