क्षीरराम क्षीर रामलिंगेश्वर स्वामी मंदिर

Ksheerarama Ksheera Ramalingeswara Swamy Temple

క్షీరారామం క్షీర రామలింగేశ్వర స్వామి ఆలయం

शिव · क्षीर रामलिंगेश्वर स्वामी · पार्वती सह

लिंग

पालकोल्लू, पश्चिम गोदावरी जिल्हा, आंध्र प्रदेश · शैव परंपरा

सुमारे 120 फूट उंच, नऊ मजली प्रवेश गोपुराचे वर्णन मंदिर आंध्र प्रदेशातील सर्वांत उंच प्रवेश गोपुर असे करते.

कथा वाचा
मार्ग

प्रवेशद्वारापाशी

दर्शनाच्या वेळा
  • 5:30 am – 12:30 pm · सकाळचे दर्शन
  • 4:00 pm – 8:30 pm · संध्याकाळचे दर्शन
तिथे कसे पोहोचाल
रेल्वे: पालकोल्लू रेल्वे स्टेशनहवाई: राजमुंद्री विमानतळ

अजून निश्चित नाही: वेशभूषेचे नियम, फोनचे नियम, इतर धर्मांच्या भाविकांचा प्रवेश, चालत जाण्याइतके अंतर. मंदिराच्या कार्यालयात किंवा चौकशी खिडकीवर विचारा — आणि तुम्हाला माहीत असेल तर आम्हाला कळवा. hello@aalayakatha.com

भेटीचा संपूर्ण तपशील

स्थळपुराण

या स्थळाची कथा

2 वर्णने नोंदवली आहेत. प्रत्येक वर्णन त्याच्या स्वतःच्या परंपरेच्या शब्दांत, स्वतंत्रपणे सांगितले आहे — ती कधीही एकत्र केली जात नाहीत.

कुटुंबासाठी सूचना: या कथेत हिंसा किंवा मृत्यू आहे.
यात सांगितले आहे: अमरावती स्थळपुराण (एम. कृष्ण कुमारी यांच्या सारांशानुसार) आणि तेलुगू लोकपरंपरा (वृत्तपत्रांतील पुनर्कथनानुसार)

तारकासुराच्या लिंगाचा दुधासारखा शुभ्र तुकडा

तारकासुर हा असुरांचा राजा आणि शिवभक्त आहे. तो आपल्या कंठात शिवलिंग धारण करतो, आणि ते धारण केलेले असेपर्यंत त्याला मारता येत नाही.

इंद्र आणि देव त्याच्याशी युद्ध करतात. कुमारस्वामी — कार्तिकेय, शिवाचा पुत्र — तारकासुरावर हल्ला करतो आणि त्याला कापून टाकतो, पण असुराच्या देहाचे फाटलेले तुकडे पुन्हा पुन्हा जोडले जातात. लिंग अखंड आहे तोपर्यंत युद्ध संपू शकत नाही.

उपाय कोण सांगतो याबद्दल वर्णने वेगवेगळी आहेत. इतिहासकार एम. कृष्ण कुमारी यांनी सारांशित केलेल्या अमरावती स्थळपुराणात स्वतः शिव देवांना सांगतो की लिंग भंगले पाहिजे आणि ते भंगल्यानेच तारकासुराचा मृत्यू होईल. तेलुगू लोकपरंपरेत पुन्हा सांगितलेल्या आवृत्तीत विष्णू हे समजावून सांगतो, आणि एक इशाराही देतो: तुकडे पुन्हा जोडले जाण्याचा प्रयत्न करतील, म्हणून प्रत्येक तुकडा जिथे पडेल तिथेच जमिनीत स्थिर करावा लागेल.

कुमारस्वामी तारकासुराच्या कंठातील लिंगाचे पाच तुकडे करतो. लोकपरंपरेतील कथनानुसार तो आग्नेयास्त्र, म्हणजे अग्नीचे अस्त्र, वापरतो. पाच तुकडे पाच वेगवेगळ्या ठिकाणी पडतात, आणि तारकासुराचा मृत्यू होतो.

लोकपरंपरेतील कथनात सूर्य हे तुकडे सुरक्षित करतो — त्यांना जमिनीत घट्ट बसवतो आणि त्यांच्यावर मंदिरे उभारतो. पाच लिंगांवरील खवल्यांसारख्या खुणांचे स्पष्टीकरण त्या परंपरेत अग्निअस्त्राचे व्रण असे दिले जाते. ही पाच ठिकाणे म्हणजे पंचाराम: अमराराम, द्राक्षाराम, सोमाराम, क्षीरराम आणि कुमाराराम.

मंदिराचे स्वतःचे पान तारकासुराची कथा थोडक्यात देते — असुराच्या वधाच्या वेळी त्याच्या कंठातील शिवलिंगाचे पाच तुकडे झाले, आणि ते जिथे पडले तिथे पंचाराम बांधले गेले. पालकोल्लू येथे हे पान लिंगाच्या स्थापनेचे श्रेय विष्णूला देते, आणि त्याच पानावर इतरत्र रामाला; पश्चिम गोदावरी प्रशासनही विष्णूचेच नाव देते. लिंग दुधासारखे शुभ्र आहे आणि त्याला क्षीरलिंगम म्हणतात — क्षीर म्हणजे दूध. वृत्तपत्रांतील पुनर्कथन हे नाव उपमन्यूशी जोडते, ज्याच्या दुधाच्या इच्छेमुळे मंदिराची पुष्करिणी दुधाने ओसंडून वाहिली.

इतरत्र वेगळ्या प्रकारे सांगितले जाते. हे वर्णन याच पानावर दिलेल्या “त्रिपुरांचे लिंग, पाच तुकड्यांत” शी जुळत नाही. आम्ही प्रत्येक वर्णन त्याची स्वतःची परंपरा सांगते तसे सांगतो, आणि त्यांच्यात निवड करत नाही.

हे वर्णन कुठून आले

  • अभ्यास: M. Krishna Kumari, Pancharamas in Medieval Andhradesa, Agam Kala Prakashan, 1989, pp. 28–30 archive.org
  • वृत्तपत्र: Swarajya, "Trilinga Desa: The Telugu States' Tryst With The Divine" (Ratnakar Sadasyula), 24 February 2017 swarajyamag.com · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • मंदिर प्रशासन: Sri Ksheera Ramalingeswara Swamy Temple, Palakollu, "About Temple" (AP Endowments temple management portal) tms.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: West Godavari District Administration, "Religious Tourism" westgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
यात सांगितले आहे: श्रीनाथ यांचे भीमेश्वर पुराणमु (तेलुगू, 14वे–15वे शतक, संस्कृत भीमखंडावरून रूपांतरित), चौथा आश्वास — एम. कृष्ण कुमारी आणि पूर्व गोदावरी जिल्हा प्रशासन यांच्या सारांशानुसार

त्रिपुरांचे लिंग, पाच तुकड्यांत

वरदानांमुळे देवांविरुद्ध उलटलेल्या त्रिपुरांच्या असुरांचा शिव पाशुपत अस्त्राने नाश करतो. त्यांनी पूजलेले दगडाचे मोठे लिंग वाचते, आणि शिव त्याचे पाच तुकडे करतो; इंद्र, सोम, राम, कुमार आणि द्राक्षारामाच्या स्वतःच्या देवस्थानातील देव हे तुकडे पाच ठिकाणी स्वीकारतात. द्राक्षारामाचे स्थळपुराण असलेल्या श्रीनाथ यांच्या तेलुगू भीमेश्वर पुराणमुमधील हे वर्णन आहे. येथे हा तुकडा रामाने बालकोटा येथे रामलिंगेश्वर म्हणून स्थापन केला आहे.

हे वर्णन वाचा

मोहिनीचे रूप घेतलेला विष्णू अमृत वाटतो आणि असुरांपेक्षा देवांना झुकते माप देतो. त्रिपुरांचे — तीन नगरांचे — स्वामी यांच्या नेतृत्वाखालील असुर वंचित राहतात. नारद ऋषींच्या सल्ल्याने ते तपश्चर्येकडे वळतात, आणि शिव त्यांना वरदाने देतो.

त्या वरदानांनी बळावलेले त्रिपुर असुर देवांचा छळ करतात, आणि देव मदतीसाठी शिवाकडे जातात. शिव पाशुपत अस्त्राने असुरांना आणि त्यांच्या राज्यांना जाळून टाकतो, आणि त्या कृत्यावरून त्याला त्रिपुरांतक, म्हणजे त्रिपुरांचा संहारक, हे नाव मिळते.

त्या अग्नीतून एकच गोष्ट वाचते: त्रिपुरांनी आपली कुलदेवता म्हणून पूजलेले दगडाचे एक प्रचंड लिंग. शिव त्याचे पाच तुकडे करतो, आणि ते पाच ठिकाणी स्थापन होतात.

हे वर्णन भीमेश्वर पुराणमुच्या चौथ्या आश्वासात आहे. हे द्राक्षारामाचे तेलुगू स्थळपुराण कवी श्रीनाथ यांनी लिहिले; ते राजमुंद्रीच्या रेड्डी दरबारात होते, आणि त्यांनी हा ग्रंथ संस्कृत भीमखंडावरून रूपांतरित केला. त्यात इंद्र एक तुकडा कृष्णेच्या काठी धरणीकोटा येथे स्थापन करतो, जिथे तो अमराराम येथील अमरेश्वर होतो. सोम दुसरा तुकडा गोदावरीच्या काठी गुणुपुडी गावात स्थापन करतो. राम तिसरा तुकडा बालकोटा येथे स्थापन करतो, जिथे तो क्षीरराम येथील रामलिंगेश्वर होतो. कुमार चौथा तुकडा चालुक्यांची राजधानी भीमवरम येथे स्थापन करतो. उरलेला तुकडा द्राक्षाराम येथेच स्थापन होतो.

पालकोल्लू येथे — पुराणमुमधील बालकोटा — हा तुकडा रामाने स्थापन केला आणि तो क्षीरराम येथील रामलिंगेश्वर झाला; देवाच्या आजच्या नावाचा, क्षीर रामलिंगेश्वर, हा उत्तरार्ध आहे.

इतरत्र वेगळ्या प्रकारे सांगितले जाते. हे वर्णन याच पानावर दिलेल्या “तारकासुराच्या लिंगाचा दुधासारखा शुभ्र तुकडा” शी जुळत नाही. आम्ही प्रत्येक वर्णन त्याची स्वतःची परंपरा सांगते तसे सांगतो, आणि त्यांच्यात निवड करत नाही.

हे वर्णन कुठून आले

  • अभ्यास: M. Krishna Kumari, Pancharamas in Medieval Andhradesa, Agam Kala Prakashan, 1989, pp. 17–18 archive.org
  • सरकारी: East Godavari District Administration, "Sri Chalukya Kumararama Sri Bhimeswaraswamy vari Temple, Samalkot" eastgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

एका मिनिटात

क्षीरराम क्षीर रामलिंगेश्वर स्वामी मंदिर का महत्त्वाचे आहे

प्रत्येक ओळ ती कुणाकडून आली आणि किती निश्चित आहे हे सांगते. खुणांचा अर्थ

  1. हे पाच पंचाराम क्षेत्रांपैकी एक आहे; भंगलेल्या लिंगाच्या पाच तुकड्यांपैकी एक जिथे पडला तिथे ते बांधले आहे.

    2 स्रोत यासाठी: हे पाच पंचाराम क्षेत्रांपैकी एक आहे; भंगलेल्या लिंगाच्या पाच तुकड्यांपैकी एक जिथ
    • मंदिर प्रशासन: Sri Ksheera Ramalingeswara Swamy Temple, Palakollu, "About Temple" (AP Endowments temple management portal) tms.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • सरकारी: West Godavari District Administration, "Tourist Places" westgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  2. सुमारे 120 फूट उंच, नऊ मजली प्रवेश गोपुराचे वर्णन मंदिर आंध्र प्रदेशातील सर्वांत उंच प्रवेश गोपुर असे करते.

    स्रोत यासाठी: सुमारे 120 फूट उंच, नऊ मजली प्रवेश गोपुराचे वर्णन मंदिर आंध्र प्रदेशातील सर्वांत
    • मंदिर प्रशासन: Sri Ksheera Ramalingeswara Swamy Temple, Palakollu, "About Temple" (AP Endowments temple management portal) tms.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  3. परंपरेनुसार येथे एक दिवस राहणे वाराणसीत एक वर्ष राहण्याइतके आहे.

    2 स्रोत यासाठी: परंपरेनुसार येथे एक दिवस राहणे वाराणसीत एक वर्ष राहण्याइतके आहे.
    • मंदिर प्रशासन: Sri Ksheera Ramalingeswara Swamy Temple, Palakollu, "About Temple" (AP Endowments temple management portal) tms.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • सरकारी: West Godavari District Administration, "Tourist Places" westgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  4. गर्भगृहाच्या भिंतींतील खिडक्यांमधून दुधासारखे शुभ्र लिंग चारही बाजूंनी पाहता येते.

    2 स्रोत यासाठी: गर्भगृहाच्या भिंतींतील खिडक्यांमधून दुधासारखे शुभ्र लिंग चारही बाजूंनी पाहता येत
    • मंदिर प्रशासन: Sri Ksheera Ramalingeswara Swamy Temple, Palakollu, "About Temple" (AP Endowments temple management portal) tms.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • सरकारी: West Godavari District Administration, "Religious Tourism" westgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

शिल्प

भेट द्याल तेव्हा हे पाहा…

द्राविड

मंदिराचे पान गोपुराचे वर्णन द्राविड असे करते, आणि बांधकाम चालुक्यकालीन कामासारखे असल्याचे सांगते. कृष्ण कुमारी नमूद करतात की इतर पंचारामांच्या विपरीत येथील मुख्य मंदिर एकमजली आहे आणि त्यात लहान लिंग आहे, आणि जीर्णोद्धारांमुळे स्थापत्याच्या आधारे काळ ठरवणे कठीण होते. पश्चिम गोदावरी प्रशासन या मंदिराचे वर्णन केंद्रीय संरक्षित स्मारक असे करते, पण ते ASI च्या आंध्र प्रदेशाच्या यादीत दिसत नाही.

  • गोपुर

    नऊ मजली प्रवेश गोपुर

    द्राविड शैलीतील प्रवेश-बुरूज — मंदिरालाच पेद्द गोपुरम असेही म्हणतात — त्यावर आणि भिंतींवर देवदेवतांची शिल्पे आहेत.

    कुठे उभे राहावे: मुख्य प्रवेशद्वाराकडे येताना.

    मंदिराच्या पानानुसार 14वे शतक

    प्रवेश गोपुराची उंची: 120 ft
    • मंदिर प्रशासन: Sri Ksheera Ramalingeswara Swamy Temple, Palakollu, "About Temple" (AP Endowments temple management portal) tms.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  • महामंडप

    काळ्या दगडी खांबांचा मंडप

    काळ्या दगडाच्या 72 खांबांवर उभारलेला मंडप.

  • गर्भगृह

    चार खिडक्यांतून दिसणारे लिंग

    गर्भगृहातील खिडक्यांमधून चारही बाजूंनी दिसणारे दुधासारखे शुभ्र लिंग.

  • शिल्प

    नाट्य मंडपातील खांबांवरील कोरीवकाम

    नाट्य मंडपाच्या खांबांवर कोरलेले कार्तिकेय, महिषासुरमर्दिनी, नर्तिका आणि वादक.

  • शिलालेख

    शिलालेख

    मंदिरावर इ.स. 1156 ते इ.स. 1640 या काळातील सेहेचाळीस शिलालेख आहेत; त्यांत देवाचा उल्लेख क्षीररामेश्वर, रामलिंगेश्वर आणि कोप्पेश्वरदेव असा आहे.

यात्रा

भेटीचे नियोजन करा

दर्शनाच्या वेळा

सकाळचे दर्शन5:30 am – 12:30 pm
संध्याकाळचे दर्शन4:00 pm – 8:30 pm

त्याच दिवशी खात्री करा. उत्सवाच्या दिवशी आणि पूर्वसूचनेशिवाय वेळा बदलतात.

जाण्यापूर्वी

  • या मंदिराचे वेशभूषेचे किंवा प्रवेशाचे कोणतेही नियम अजून निश्चित झालेले नाहीत. पारंपरिक, साधे कपडे हा नेहमीच सुरक्षित पर्याय; प्रवेशद्वारापाशी विचारा.

चालणे, पायऱ्या आणि सोय

किती चालावे किंवा चढावे लागते, किंवा व्हीलचेअरची सोय आहे का, याची आम्ही अजून खात्री केलेली नाही. ज्येष्ठांसोबत प्रवास करत असाल, तर निघण्यापूर्वी मंदिर कार्यालयात किंवा देवस्थानच्या चौकशी खिडकीवर विचारा.

तिथे कसे पोहोचाल

  • रस्त्याने: भीमवरम · सुमारे 20 किमीअंतर पश्चिम गोदावरी जिल्हा प्रशासनानुसार.
  • रेल्वेने: पालकोल्लू रेल्वे स्टेशनअधिकृत स्रोतातून अद्याप निश्चित झालेले नाही.
  • विमानाने: राजमुंद्री विमानतळसर्वांत जवळचा विमानतळ. अधिकृत स्रोतातून अद्याप निश्चित झालेले नाही.

मार्ग हे सर्वसाधारण मार्गदर्शन आहे आणि अधिकृत स्रोताशी अजून पडताळलेले नाहीत.

पिन 534260 (भारतीय टपाल खात्याकडून अजून तपासलेले नाही)

सेवा

  • ई-हुंडी, परोक्ष सेवा आणि ई-देणगीमंदिराच्या पोर्टलवर सूचीबद्ध ऑनलाइन अर्पणे; स्वतंत्र सेवा आणि त्यांचे शुल्क तिथे दिलेले नाहीत.बुक करा

आम्ही तपासले तेव्हा मंदिराने प्रसिद्ध केलेले दर. ते बदलतात; मंदिराचे बुकिंग संकेतस्थळ अंतिम.

दर्शनाचा क्रम

इथल्या मंदिरांचे दर्शन कोणत्या क्रमाने घ्यावे हे कोणताही प्रकाशित स्रोत सांगत नाही, म्हणून आम्ही तो क्रम रचलेला नाही. रांगेनुसार आणि मंदिर कर्मचाऱ्यांच्या सूचनेनुसार चला.

उत्सव

मंदिराच्या उत्सव दिनदर्शिकेचा स्रोत अजून मिळालेला नाही.

इतिहास

काळाच्या ओघात

दोन विभाग, मुद्दाम वेगळे ठेवलेले: पुराणे काय सांगतात, आणि ऐतिहासिक नोंदी काय दाखवतात. ते वेगवेगळ्या प्रश्नांची उत्तरे देतात आणि आम्ही त्यांना एकमत होण्यास भाग पाडत नाही.

पुराणांत आणि परंपरेत

  1. राम बालकोटा येथे रामलिंगेश्वराची स्थापना करतो

    भीमेश्वर पुराणमुमध्ये राम त्रिपुरांच्या लिंगाचा तिसरा तुकडा बालकोटा येथे स्थापन करतो, जिथे तो क्षीरराम येथील रामलिंगेश्वर होतो.

    यांच्याशी असहमत: विष्णूकडून लिंगाची स्थापना

    स्रोत यासाठी: राम बालकोटा येथे रामलिंगेश्वराची स्थापना करतो
    • अभ्यास: M. Krishna Kumari, Pancharamas in Medieval Andhradesa, Agam Kala Prakashan, 1989, p. 18 archive.org

  2. विष्णूकडून लिंगाची स्थापना

    पश्चिम गोदावरी प्रशासन आणि मंदिराचे स्वतःचे पान लिंगाची स्थापना विष्णूने केली या श्रद्धेची नोंद करतात.

    यांच्याशी असहमत: राम बालकोटा येथे रामलिंगेश्वराची स्थापना करतो

    2 स्रोत यासाठी: विष्णूकडून लिंगाची स्थापना
    • सरकारी: West Godavari District Administration, "Religious Tourism" westgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • मंदिर प्रशासन: Sri Ksheera Ramalingeswara Swamy Temple, Palakollu, "About Temple" (AP Endowments temple management portal) tms.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

ऐतिहासिक नोंदींमध्ये

  1. सु. 805–846

    नरेंद्र मृगराज क्षीरराम येथे शिवमंदिर बांधतो

    पुन्हा जारी केलेल्या एडरुपल्ली ताम्रपट दानपत्रानुसार पूर्व चालुक्य नरेंद्र मृगराज (विजयादित्य) याने 108 युद्धे केली, 108 मंदिरे बांधली, आणि क्षीरराम येथे एक शिवमंदिर बांधले. वर्षे म्हणजे पूर्व गोदावरी प्रशासनाने दिलेला त्याचा राज्यकाळ; मंदिराचे स्वतःचे पान मंदिर 9व्या शतकातील चालुक्य काळातील असल्याचे सांगते.

    3 स्रोत यासाठी: नरेंद्र मृगराज क्षीरराम येथे शिवमंदिर बांधतो
    • अभ्यास: M. Krishna Kumari, Pancharamas in Medieval Andhradesa, Agam Kala Prakashan, 1989, p. 30 archive.org
    • सरकारी: East Godavari District Administration, "Sri Chalukya Kumararama Sri Bhimeswaraswamy vari Temple, Samalkot" eastgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • मंदिर प्रशासन: Sri Ksheera Ramalingeswara Swamy Temple, Palakollu, "About Temple" (AP Endowments temple management portal) tms.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  2. सु. 1301–1400

    अल्लाडु रेड्डी यांच्या काळात गोपुराची उभारणी

    मंदिराच्या पानानुसार गोपुर 14व्या शतकात अल्लाडु रेड्डी यांनी बांधले.

    स्रोत यासाठी: अल्लाडु रेड्डी यांच्या काळात गोपुराची उभारणी
    • मंदिर प्रशासन: Sri Ksheera Ramalingeswara Swamy Temple, Palakollu, "About Temple" (AP Endowments temple management portal) tms.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  3. 1156–1640

    सेहेचाळीस शिलालेख

    मंदिरातील शिलालेख इ.स. 1156 ते इ.स. 1640 या काळातील आहेत. त्यांवरून कृष्ण कुमारी मंदिर 11व्या शतकातील असावे असा निष्कर्ष काढतात.

    स्रोत यासाठी: सेहेचाळीस शिलालेख
    • अभ्यास: M. Krishna Kumari, Pancharamas in Medieval Andhradesa, Agam Kala Prakashan, 1989, p. 30 archive.org

  4. धर्मादाय विभागाचे प्रशासन

    मंदिराचे प्रशासन एक कार्यकारी अधिकारी पाहतात, आणि मंदिराचे पान व ऑनलाइन देणग्या आंध्र प्रदेश धर्मादाय विभागाच्या मंदिर व्यवस्थापन पोर्टलवर प्रकाशित होतात.

    2 स्रोत यासाठी: धर्मादाय विभागाचे प्रशासन
    • सरकारी: West Godavari District Administration, "Tourist Places" westgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • मंदिर प्रशासन: Sri Ksheera Ramalingeswara Swamy Temple, Palakollu, "About Temple" (AP Endowments temple management portal) tms.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

आसपास

वाट वाकडी करून जाण्याजोगे

स्रोत

हे पान कुठून आले

  • मंदिर प्रशासन: Sri Ksheera Ramalingeswara Swamy Temple, Palakollu, "About Temple" (AP Endowments temple management portal) tms.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: West Godavari District Administration, "Tourist Places" westgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: West Godavari District Administration, "Religious Tourism" westgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • अभ्यास: M. Krishna Kumari, Pancharamas in Medieval Andhradesa, Agam Kala Prakashan, 1989, pp. 1–31 archive.org
  • वृत्तपत्र: Swarajya, "Trilinga Desa: The Telugu States' Tryst With The Divine" (Ratnakar Sadasyula), 24 February 2017 swarajyamag.com · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: East Godavari District Administration, "Sri Chalukya Kumararama Sri Bhimeswaraswamy vari Temple, Samalkot" eastgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

या पानाचा संदर्भ द्या

Aalaya Katha Foundation, “क्षीरराम क्षीर रामलिंगेश्वर स्वामी मंदिर”, Aalaya Katha, आवृत्तीचा शेवटचा आढावा 2026-10-09. https://www.aalayakatha.com/mr/temple/ksheerarama-palakollu (पाहिले ).

शेवटचा आढावा 2026-10-09. स्रोत आणि खात्रीची खूण आम्ही कशी करतो