महालक्ष्मी (अंबाबाई) मंदिर, कोल्हापूर

Mahalakshmi (Ambabai) Temple, Kolhapur

श्री महालक्ष्मी (अंबाबाई) मंदिर, कोल्हापूर

महालक्ष्मी · अंबाबाई, करवीर निवासिनी

चतुर्भुज उभी मूर्ती; मागे सिंह आणि मुकुटावर शिवलिंग

कोल्हापूर, महाराष्ट्र · शाक्त परंपरा

अष्टादश शक्तिपीठ स्तोत्र 'कोल्हापुरे महालक्ष्मी' या ओळीत देवीच्या अठरा पीठांच्या यादीत या मंदिराला सातवे स्थान देते.

कथा वाचा
मार्ग

प्रवेशद्वारापाशी

दर्शनाच्या वेळा
  • 4:00 am – 10:00 pm · मंदिर उघडे
  • 4:30 am – 12:30 pm · सकाळचे दर्शन
  • 1:00 pm – 8:30 pm · दुपारचे दर्शन
पुढची आरती किंवा पूजा (भारतीय वेळ)
खालील वेळापत्रक पाहा
तिथे कसे पोहोचाल
रेल्वे: छत्रपती शाहू महाराज टर्मिनस, कोल्हापूर (KOP)हवाई: कोल्हापूर विमानतळ (छत्रपती राजाराम महाराज विमानतळ)

अजून निश्चित नाही: वेशभूषेचे नियम, फोनचे नियम, इतर धर्मांच्या भाविकांचा प्रवेश, चालत जाण्याइतके अंतर. मंदिराच्या कार्यालयात किंवा चौकशी खिडकीवर विचारा — आणि तुम्हाला माहीत असेल तर आम्हाला कळवा. hello@aalayakatha.com

भेटीचा संपूर्ण तपशील

स्थळपुराण

या स्थळाची कथा

2 वर्णने नोंदवली आहेत. प्रत्येक वर्णन त्याच्या स्वतःच्या परंपरेच्या शब्दांत, स्वतंत्रपणे सांगितले आहे — ती कधीही एकत्र केली जात नाहीत.

कुटुंबासाठी सूचना: या कथेत हिंसा किंवा मृत्यू आहे.
यात सांगितले आहे: देवी भागवत पुराण, स्कंध 7 (सतीची चौकट आणि करवीरातील महालक्ष्मी हे नाव); अष्टादश शक्तिपीठ स्तोत्र (अठरा पीठांच्या यादीतील स्थान)

करवीरातील पीठ

कथेची सुरुवात प्रत्येक शक्तिपीठाला लागू असलेल्या चौकटीने होते. देवी भागवत पुराणात दक्षाची कन्या सती हिचा विवाह शिवाशी होतो. पुढे दक्ष शिवाचा अपमान करतो, आणि सती दक्षापासून जन्मलेला देह त्यागण्याचा निश्चय करते. योगातून उठलेल्या अग्नीत ती तो जाळते. शिव दक्षाचा यज्ञ उद्ध्वस्त करतो, त्याचे मस्तक उडवतो आणि त्याच्या जागी बकऱ्याचे मस्तक बसवतो. मग तो सतीचा देह खांद्यावर घेतो आणि देशोदेशी भटकतो. विष्णू आपल्या बाणांनी त्या देहाचे तुकडे करतो, आणि जिथे जिथे एखादा भाग पडतो, तिथे शिव दुसऱ्या रूपात राहतो.

मग हाच अध्याय देवीच्या पीठांची यादी देतो, आणि त्यांत तिचे नाव "करवीर क्षेत्रात महालक्ष्मी म्हणून" असे घेतो. करवीर, किंवा करवीर, हे कोल्हापूरच्या ज्या भागात मंदिर उभे आहे त्याचे जुने नाव आहे; पर्यटन मंत्रालयाचे Utsav पान आजही मंदिराचे स्थान करवीर भागात देते. सतीच्या देहाचा कोणता भाग इथे पडला हे पुराणाची यादी सांगत नाही, आणि इथेही ते दिलेले नाही.

अष्टादश शक्तिपीठ स्तोत्र ही दुसरी, छोटी यादी अठरा पीठांची नावे एका ठरावीक क्रमाने देते आणि याला सातवे स्थान देते: "कोल्हापुरे महालक्ष्मी". हे स्तोत्र परंपरेने आदि शंकराचार्यांचे मानले जाते. ते श्रेय निश्चित करणारा कोणताही अभ्यासपूर्ण स्रोत सापडलेला नाही, म्हणून इथे ते परंपरा म्हणून दिले आहे.

Utsav पान या स्थानाचा स्थानिक अर्थही देते. करवीराला अविमुक्त क्षेत्र म्हणतात, जिथे लक्ष्मी आणि विष्णू कायम वास करतात असे मानले जाते, आणि संपूर्ण प्रदेश जगदंबा मातेने आपल्या उजव्या हातात धरलेला आहे, ज्यामुळे त्याचे विनाशापासून रक्षण होते, असे वर्णन केले जाते. कोल्हापूरचा रामकृष्ण मठ यामुळे शहराला मिळालेली उपाधी नोंदवतो: दक्षिण काशी, म्हणजे दक्षिणेची काशी.

अभ्यागतांना आजही ऐकू येणाऱ्या देवीच्या नावाचे स्पष्टीकरण हा प्रसंग देतो. ती करवीर निवासिनी, करवीरात वास करणारी — आणि मठ नमूद करतो की शिवाजी महाराज आणि ताराबाई यांच्या काळातील मराठा नोंदी तिचे नाव याच रूपात घेतात: श्री करवीर निवासिनी अंबाबाई.

हे वर्णन कुठून आले

  • पुराण: Devi Bhagavata Purana, Book 7, ch. 30, vv. 26–50 (Sati's death, the destruction of the sacrifice, the division of her body) and vv. 53–102 (the list of seats), tr. Swami Vijnanananda sacred-texts.com
  • स्तोत्र: Aṣṭādaśa Śakti Pīṭha Stotram, line 'Kolhāpure Mahālakṣmī, Māhurye Ekavīrikā'. Traditionally attributed to Adi Shankara; that attribution is unverified. hindupedia.com · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: Ministry of Tourism, Government of India, Utsav portal, 'Shri Mahalaxmi - Ambabai Temple, Kolhapur' utsav.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • अभ्यास: Ramakrishna Math, Kolhapur, 'History of Kolhapur' — sections on Karveer Mahatmya and the goddess's names kolhapur.rkmm.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
यात सांगितले आहे: करवीर माहात्म्य, अध्याय 4, रामकृष्ण मठ, कोल्हापूर आणि Live History India यांनी दिलेल्या सारांशानुसार

कोल्हासुर आणि शहराचे नाव

कोल्हापूरचा स्थानिक स्तुतिग्रंथ असलेले करवीर माहात्म्य आपला चौथा अध्याय कोल्हासुर राक्षसाच्या वधाला देते. करवीरच्या लोकांचे रक्षण करण्यासाठी देवी तिथे येते आणि तिथेच त्याचा वध करते. मरताना त्याची इच्छा असते की या भूमीला त्याचे नाव मिळावे, आणि ती पूर्ण होते: कोलापूर, कोल्हापूर. Live History India लिखित माहात्म्याचा काळ सुमारे इ.स. 1730 देते. हा प्रसंग शहराच्या नावाचे स्पष्टीकरण देतो आणि देवीला करवीराची रक्षणकर्ती म्हणून मांडतो.

हे वर्णन वाचा

कोल्हापूरचे नाव दुसऱ्या एका कथेतून येते, जी या स्थानाचा स्थानिक स्तुतिग्रंथ असलेल्या करवीर माहात्म्यात सांगितली आहे. त्याच्या चौथ्या अध्यायाचे शीर्षक आहे "कोल्हासुर वध".

कोल्हासुर नावाचा राक्षस प्रदेशातील लोकांना त्रास देतो. त्यांचे रक्षण करण्यासाठी देवी करवीराला येते, आणि तिथेच त्याचा वध करते. मरण्यापूर्वी कोल्हासुर एकच गोष्ट मागतो: ही भूमी त्याच्या नावाने ओळखली जावी. तो वर दिला जातो, आणि हे ठिकाण कोलापूर — कोल्हापूर — होते.

या प्रसंगात देवीला मिळालेली उपाधी माहात्म्य जपते. कोल्हापूरचा रामकृष्ण मठ त्यातील एक श्लोक उद्धृत करतो, ज्याची सुरुवात "करवीरपुरे रम्ये संस्थितोऽसुरमर्दिनी" अशी आहे — करवीरपुरात उभ्या असलेल्या असुरमर्दिनीचे नाव घेणारा.

या कथेचे लिखित रूप प्राचीन नाही. Live History India कोल्हापूर माहात्म्याचा काळ सुमारे इ.स. 1730 देते आणि त्याचा सारांश याच प्रकारे देते: स्थानिक लोकांचे एका राक्षसापासून रक्षण करण्यासाठी देवी आली, आणि मरताना त्याची इच्छा होती की या स्थानाला त्याचे नाव द्यावे. पर्यटन मंत्रालयाचे Incredible India पान हा प्रसंग एका ओळीत सांगते — शहराला राक्षसराज कोल्हासुराचे नाव मिळाले, ज्याने आपल्या सन्मानार्थ तसे नाव द्यावे अशी विनंती केली.

ही कथा शक्तिपीठाच्या कथेची जागा घेत नाही, तर तिच्याशेजारी राहते. Incredible India एक संबंधित स्थानिक श्रद्धा नोंदवते की कोल्हापूर हे शक्तीच्या तीन रूपांचे निवासस्थान आहे: महाकाली, महालक्ष्मी आणि महासरस्वती. आणि गर्भगृहातील मूर्ती, Utsav पानाच्या वर्णनानुसार, गृहिणीसोबतच योद्धीची सामग्रीही धारण करते: वरच्या उजव्या हातात गदा आणि वरच्या डाव्या हातात ढाल, खालच्या हातांत म्हाळुंग फळ आणि पानपात्र, आणि तिच्या मागे तिचे वाहन सिंह उभा.

हा प्रसंग शहराचे नाव, आणि केवळ संपत्तीची देवता लक्ष्मी म्हणून नव्हे तर करवीराची रक्षणकर्ती म्हणून शहरातील देवीचे स्थान, यांचे स्पष्टीकरण देतो.

हे वर्णन कुठून आले

  • पुराण: Karavira Mahatmya, ch. 4, 'The Slaying of Kolasura' — chapter title, summary and verse as given by Ramakrishna Math, Kolhapur kolhapur.rkmm.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • वृत्तपत्र: Live History India, Akshay Chavan, 'Kolhapur Mahalakshmi's Tirupati connection', 22 April 2018 livehistoryindia.com · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: Ministry of Tourism, Government of India, Incredible India, 'Mahalaxmi Temple', Kolhapur incredibleindia.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: Ministry of Tourism, Government of India, Utsav portal, 'Shri Mahalaxmi - Ambabai Temple, Kolhapur' utsav.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

एका मिनिटात

महालक्ष्मी (अंबाबाई) मंदिर, कोल्हापूर का महत्त्वाचे आहे

प्रत्येक ओळ ती कुणाकडून आली आणि किती निश्चित आहे हे सांगते. खुणांचा अर्थ

  1. अष्टादश शक्तिपीठ स्तोत्र 'कोल्हापुरे महालक्ष्मी' या ओळीत देवीच्या अठरा पीठांच्या यादीत या मंदिराला सातवे स्थान देते.

    स्रोत यासाठी: अष्टादश शक्तिपीठ स्तोत्र 'कोल्हापुरे महालक्ष्मी' या ओळीत देवीच्या अठरा पीठांच्या
    • स्तोत्र: Aṣṭādaśa Śakti Pīṭha Stotram, line 'Kolhāpure Mahālakṣmī, Māhurye Ekavīrikā'. Traditionally attributed to Adi Shankara; that attribution is unverified. hindupedia.com · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  2. देवी भागवत पुराणाची देवीपीठांची यादी तिचे नाव 'करवीर क्षेत्रात महालक्ष्मी म्हणून' असे घेते; करवीर हे कोल्हापूरच्या या भागाचे जुने नाव.

    2 स्रोत यासाठी: देवी भागवत पुराणाची देवीपीठांची यादी तिचे नाव 'करवीर क्षेत्रात महालक्ष्मी म्हणून
    • पुराण: Devi Bhagavata Purana, Book 7, ch. 30, vv. 53–102, tr. Swami Vijnanananda — list of the seats of the Devi sacred-texts.com
    • सरकारी: Ministry of Tourism, Government of India, Utsav portal, 'Shri Mahalaxmi - Ambabai Temple, Kolhapur' utsav.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  3. वर्षातून दोनदा, किरणोत्सवात, मावळत्या सूर्याची किरणे मंदिराच्या पश्चिमाभिमुख प्रवेशद्वारातून आणि मंडपांतून जाऊन देवीवर पडतात, आणि लागोपाठच्या संध्याकाळी तिच्या चरणांपासून मुखापर्यंत सरकतात.

    2 स्रोत यासाठी: वर्षातून दोनदा, किरणोत्सवात, मावळत्या सूर्याची किरणे मंदिराच्या पश्चिमाभिमुख प्र
    • अभ्यास: Ramakrishna Math, Kolhapur (branch centre of Ramakrishna Math, Belur), 'History of Kolhapur' — section on Kiranotsav kolhapur.rkmm.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • वृत्तपत्र: UNI, 'Five-day-long Kirnostav begins in Shree Mahalaxmi temple of Kolhapur', 9 November (year not printed on the page) uniindia.com · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  4. देवी पश्चिमाभिमुख आहे, आणि तिच्या मुकुटावर योनीत बसवलेले, नागफणीच्या छायेतील शिवलिंग आहे.

    स्रोत यासाठी: देवी पश्चिमाभिमुख आहे, आणि तिच्या मुकुटावर योनीत बसवलेले, नागफणीच्या छायेतील शिव
    • सरकारी: Ministry of Tourism, Government of India, Utsav portal, 'Shri Mahalaxmi - Ambabai Temple, Kolhapur' utsav.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

शिल्प

भेट द्याल तेव्हा हे पाहा…

हेमाडपंती

सरकारी पर्यटन पानांमध्ये मतभेद आहेत. Incredible India या मंदिराला हेमाडपंती म्हणते; महाराष्ट्र पर्यटन विभाग 'पारंपरिक चालुक्य स्थापत्य' असे वर्णन करतो, आणि पर्यटन मंत्रालयाचे Utsav पान म्हणते की त्याची रचना आणि कोरीव काम चालुक्य काळाकडे निर्देश करतात. इथे ते हेमाडपंती म्हणून दाखवले आहे, पण स्थापत्य अभ्यास सापडेपर्यंत शैली वादग्रस्त राहते.

  • गर्भगृह

    पश्चिमाभिमुख देवी

    पश्चिमाभिमुख चतुर्भुज देवी — वरच्या हातांत गदा आणि ढाल, खालच्या हातांत म्हाळुंग फळ आणि पात्र, मागे सिंह, आणि मुकुटावर नागफणीखाली लहान शिवलिंग (Utsav).

    कुठे उभे राहावे: गर्भगृहासमोरील मंडपांच्या अक्षावर, पूर्वेकडे पाहत.

  • तपशील

    किरणोत्सवाचा सूर्यमार्ग

    पश्चिम प्रवेशद्वारापासून (महाद्वार) मंडपांतून गर्भगृहापर्यंतची सरळ रेषा: किरणोत्सवाच्या संध्याकाळी मावळता सूर्य तिचा मार्ग घेतो आणि लागोपाठच्या दिवसांत देवीला चरणांपासून मुखापर्यंत उजळवतो (रामकृष्ण मठ; UNI).

    कुठे उभे राहावे: किरणोत्सवाच्या तारखांना सूर्यास्ताच्या सुमारास, पश्चिम–पूर्व अक्षावरील मंडपांत.

  • शिखर

    घुमटातील देऊळ

    गर्भगृहावरील शिखर; Live History India नोंदवते की त्यात देवीच्या शक्तीचा समतोल साधणारे म्हटले जाणारे शिवाचे देऊळ आहे; ते आता सर्वसामान्यांसाठी उघडे नाही.

  • प्राकार

    प्रवेशद्वारे आणि उपदेवळे

    संकुलातील कलाकुसरीची प्रवेशद्वारे आणि अनेक उपदेवळे; कोल्हापूर राजधानी झाल्यानंतर मराठा सरदारांनी दिलेल्या देणग्यांचे हे फळ असल्याचे Live History India सांगते.

यात्रा

भेटीचे नियोजन करा

दर्शनाच्या वेळा

मंदिर उघडे4:00 am – 10:00 pm
सकाळचे दर्शन4:30 am – 12:30 pm
दुपारचे दर्शन1:00 pm – 8:30 pm
संध्याकाळची आरती7:30 pm – 8:30 pm

त्याच दिवशी खात्री करा. उत्सवाच्या दिवशी आणि पूर्वसूचनेशिवाय वेळा बदलतात. या वेळा मंदिराच्या स्वतःच्या सूचनेतून घेतलेल्या नाहीत.

जाण्यापूर्वी

  • या मंदिराचे वेशभूषेचे किंवा प्रवेशाचे कोणतेही नियम अजून निश्चित झालेले नाहीत. पारंपरिक, साधे कपडे हा नेहमीच सुरक्षित पर्याय; प्रवेशद्वारापाशी विचारा.

चालणे, पायऱ्या आणि सोय

किती चालावे किंवा चढावे लागते, किंवा व्हीलचेअरची सोय आहे का, याची आम्ही अजून खात्री केलेली नाही. ज्येष्ठांसोबत प्रवास करत असाल, तर निघण्यापूर्वी मंदिर कार्यालयात किंवा देवस्थानच्या चौकशी खिडकीवर विचारा.

गर्दी: गर्दी टाळण्यासाठी पर्यटन मंत्रालय आठवड्याच्या कामाच्या दिवशी भेट देण्याचा सल्ला देते.

तिथे कसे पोहोचाल

  • विमानाने: कोल्हापूर विमानतळ (छत्रपती राजाराम महाराज विमानतळ) · सुमारे 13 किमीअंतर पर्यटन मंत्रालयाच्या Utsav पानाने दिल्याप्रमाणे. Incredible India पुणे आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचाही पर्याय सुचवते.
  • रेल्वेने: छत्रपती शाहू महाराज टर्मिनस, कोल्हापूर (KOP) · सुमारे 3 किमी
  • रस्त्याने: कोल्हापूर बस स्थानक · सुमारे 3 किमी

पिन 416012 (भारतीय टपाल खात्याकडून अजून तपासलेले नाही)

दर्शनाचा क्रम

इथल्या मंदिरांचे दर्शन कोणत्या क्रमाने घ्यावे हे कोणताही प्रकाशित स्रोत सांगत नाही, म्हणून आम्ही तो क्रम रचलेला नाही. रांगेनुसार आणि मंदिर कर्मचाऱ्यांच्या सूचनेनुसार चला.

उत्सव

  • किरणोत्सवकिरणोत्सव

    Late January–early February and early–mid November

    वर्षातून दोनदा मावळत्या सूर्याची किरणे पश्चिम प्रवेशद्वारातून देवीपर्यंत पोहोचतात, आणि लागोपाठच्या संध्याकाळी आधी तिचे चरण, मग देह, आणि मग मुख उजळवतात. रामकृष्ण मठ सुमारे 31 जानेवारी–2 फेब्रुवारी आणि 9–11 नोव्हेंबर देतो; UNI च्या एका वृत्तात 30 जानेवारी–3 फेब्रुवारी आणि 9–13 नोव्हेंबर असे पाच-पाच दिवसांचे कालावधी दिले आहेत.

  • नवरात्र

    Sep–Oct · आश्विन, शुक्ल पक्ष

    महाराष्ट्र पर्यटन विभाग नवरात्रीला मंदिराचा प्रमुख उत्सव म्हणतो.

इथे दिसणाऱ्या प्रथा

इतिहास

काळाच्या ओघात

दोन विभाग, मुद्दाम वेगळे ठेवलेले: पुराणे काय सांगतात, आणि ऐतिहासिक नोंदी काय दाखवतात. ते वेगवेगळ्या प्रश्नांची उत्तरे देतात आणि आम्ही त्यांना एकमत होण्यास भाग पाडत नाही.

पुराणांत आणि परंपरेत

  1. करवीरातील देवीचे पीठ

    देवी भागवत पुराणाच्या कथेत सतीच्या देहाचे भाग जिथे पडतात ती ठिकाणे देवीची पीठे होतात, आणि यादी तिचे नाव करवीरातील महालक्ष्मी असे घेते. हे कोणत्या युगात घडले हे पुराण सांगत नाही.

    स्रोत यासाठी: करवीरातील देवीचे पीठ
    • पुराण: Devi Bhagavata Purana, Book 7, ch. 30, tr. Swami Vijnanananda sacred-texts.com

ऐतिहासिक नोंदींमध्ये

  1. सु. 634

    चालुक्य काळात देवस्थानाची उभारणी

    Live History India देवस्थानाचा काळ सुमारे इ.स. 634 आणि चालुक्य राजा कर्णदेव असा देते. पर्यटन मंत्रालयाचे Utsav पान चालुक्य राजवट, सुमारे इ.स. 600–700, देते, आणि महाराष्ट्र पर्यटन विभाग म्हणतो की मंदिर मूळतः 7व्या शतकात बांधले गेले आणि सध्याची रचना 9व्या शतकातील आहे.

    3 स्रोत यासाठी: चालुक्य काळात देवस्थानाची उभारणी
    • वृत्तपत्र: Live History India, Akshay Chavan, 'Kolhapur Mahalakshmi's Tirupati connection', 22 April 2018 livehistoryindia.com · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • सरकारी: Ministry of Tourism, Government of India, Utsav portal, 'Shri Mahalaxmi - Ambabai Temple, Kolhapur' utsav.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • सरकारी: Department of Tourism, Maharashtra, 'Mahalaxmi Temple' (spotlight page) aai-portal.maharashtratourism.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  2. सु. 1182

    कोल्हापूर शिलाहारांची राजधानी होते

    कोकणातील शिलाहार राजवंशाच्या एका शाखेने सुमारे इ.स. 1182 मध्ये कोल्हापूरला आपली राजधानी केल्यावर देवस्थानाला महत्त्व प्राप्त झाले. रामकृष्ण मठ नमूद करतो की शिलाहार राजे स्वतःला 'श्री महालक्ष्मी लब्धवरप्रसाद', म्हणजे महालक्ष्मीच्या कृपेने धन्य, म्हणवत.

    2 स्रोत यासाठी: कोल्हापूर शिलाहारांची राजधानी होते
    • वृत्तपत्र: Live History India, Akshay Chavan, 'Kolhapur Mahalakshmi's Tirupati connection', 22 April 2018 livehistoryindia.com · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • अभ्यास: Ramakrishna Math, Kolhapur, 'History of Kolhapur' kolhapur.rkmm.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  3. सु. 1300–1399

    मुख्य मंदिर सोडले; मूर्ती लपवली

    14व्या शतकापासून, त्या काळातील आक्रमणांदरम्यान, मुख्य मंदिर सोडून देण्यात आले आणि मूर्ती एका पुजाऱ्याच्या घरात लपवण्यात आली.

    स्रोत यासाठी: मुख्य मंदिर सोडले; मूर्ती लपवली
    • वृत्तपत्र: Live History India, Akshay Chavan, 'Kolhapur Mahalakshmi's Tirupati connection', 22 April 2018 livehistoryindia.com · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  4. सु. 1683

    छत्रपती संभाजी महाराजांच्या काळात मूर्तीची पुनर्स्थापना

    17व्या शतकात शिवाजी महाराजांचे पुत्र छत्रपती संभाजी महाराज यांनी मूर्तीची पुनर्स्थापना करण्याचा आदेश दिला. त्यांनी 1683 च्या गोवा मोहिमेत मिळवलेली एक मोठी घंटाही मंदिराला दिली; तिच्यावर लॅटिन शिलालेख आहे आणि ती आता कोल्हापूरच्या टाऊन हॉलमध्ये टांगलेली आहे. दाखवलेले वर्ष मोहिमेचे आहे; पुनर्स्थापनेची स्वतःची तारीख दिलेली नाही.

    स्रोत यासाठी: छत्रपती संभाजी महाराजांच्या काळात मूर्तीची पुनर्स्थापना
    • वृत्तपत्र: Live History India, Akshay Chavan, 'Kolhapur Mahalakshmi's Tirupati connection', 22 April 2018 livehistoryindia.com · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  5. 1709

    कोल्हापूर राज्याची स्थापना

    महाराणी ताराबाई यांनी 1709 मध्ये कोल्हापूर राज्याची स्थापना केली. त्याच्या महाराजांनी पुढे मंदिराशेजारी राजवाडा बांधला आणि मंदिराचा जीर्णोद्धार केला, आणि मराठा सरदारांच्या देणग्यांमुळे ते एक मोठे संकुल झाले.

    स्रोत यासाठी: कोल्हापूर राज्याची स्थापना
    • वृत्तपत्र: Live History India, Akshay Chavan, 'Kolhapur Mahalakshmi's Tirupati connection', 22 April 2018 livehistoryindia.com · 2026-10-09 रोजी पाहिले

आसपास

वाट वाकडी करून जाण्याजोगे

  • संग्रहालय

    कोल्हापूर टाऊन हॉल

    छत्रपती संभाजी महाराजांनी 1683 च्या गोवा मोहिमेनंतर मंदिराला दिलेली, लॅटिन शिलालेख असलेली घंटा इथे आहे (Live History India).

  • मंदिर

    जोतिबा मंदिर

    पर्यटन मंत्रालयाने कोल्हापूरहून भेट देण्याच्या ठिकाणांमध्ये नमूद केलेले.

  • ठिकाण

    रंकाळा तलाव

    पर्यटन मंत्रालयाने कोल्हापूरच्या आकर्षणांमध्ये नमूद केलेला.

  • किल्ला

    पन्हाळा किल्ला

    पर्यटन मंत्रालयाने कोल्हापूरहून भेट देण्याच्या ठिकाणांमध्ये नमूद केलेला.

स्रोत

हे पान कुठून आले

  • पुराण: Devi Bhagavata Purana, Book 7, ch. 30, tr. Swami Vijnanananda sacred-texts.com
  • स्तोत्र: Aṣṭādaśa Śakti Pīṭha Stotram, tr. P. R. Ramachander. Traditionally attributed to Adi Shankara; that attribution is unverified. hindupedia.com · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • पुराण: Karavira Mahatmya, ch. 4, 'The Slaying of Kolasura' — as given by Ramakrishna Math, Kolhapur kolhapur.rkmm.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • अभ्यास: Ramakrishna Math, Kolhapur, 'History of Kolhapur' kolhapur.rkmm.org · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: Ministry of Tourism, Government of India, Utsav portal, 'Shri Mahalaxmi - Ambabai Temple, Kolhapur' utsav.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: Ministry of Tourism, Government of India, Incredible India, 'Mahalaxmi Temple', Kolhapur incredibleindia.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: Department of Tourism, Maharashtra, 'Mahalaxmi Temple' (spotlight page) aai-portal.maharashtratourism.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • वृत्तपत्र: Live History India, Akshay Chavan, 'Kolhapur Mahalakshmi's Tirupati connection', 22 April 2018 livehistoryindia.com · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • वृत्तपत्र: UNI, 'Five-day-long Kirnostav begins in Shree Mahalaxmi temple of Kolhapur', 9 November (year not printed on the page) uniindia.com · 2026-10-09 रोजी पाहिले

या पानाचा संदर्भ द्या

Aalaya Katha Foundation, “महालक्ष्मी (अंबाबाई) मंदिर, कोल्हापूर”, Aalaya Katha, आवृत्तीचा शेवटचा आढावा 2026-10-09. https://www.aalayakatha.com/mr/temple/mahalakshmi-kolhapur (पाहिले ).

शेवटचा आढावा 2026-10-09. स्रोत आणि खात्रीची खूण आम्ही कशी करतो