महाराष्ट्र मधील मंदिरे
16 मंदिरे, जिल्ह्यानुसार मांडलेली.
पुणे जिल्हा
भीमाशंकर
शिव · भीमाशंकर, महाराष्ट्र
कुंभकर्ण आणि कर्कटी यांचा पुत्र भीम सह्य पर्वतावर वाढतो आणि रामाने आपल्या वडिलांना मारले हे त्याला कळते. तो ब्रह्मदेवाकडून अतुलनीय बल मिळवतो, देवांना आणि विष्णूला हरवतो, आणि कामरूपाचा शिवभक्त राजा सुदक्षिण याला कैदेत…
- 6 · द्वादश ज्योतिर्लिंग
कपिल मुनींकडे चिंतामणी, म्हणजे इच्छा पूर्ण करणारे रत्न आहे, आणि त्याच्या साहाय्याने ते भेटीला आलेल्या गण नावाच्या राजपुत्राला आणि त्याच्या लवाजम्याला जेवू घालतात. गण ते रत्न मागतो आणि बळजबरीने घेऊन जातो. कपिल गणेशाची…
- 5 · अष्टविनायक
गिरिजा म्हणूनही ओळखली जाणारी पार्वती गणेश पुत्र म्हणून मिळावा यासाठी लेण्याद्री येथे बारा वर्षे ध्यान करते. गणेश तो वर देतो. पार्वती मातीची त्याची मूर्ती घडवते, आणि तिच्या पूजेमुळे ती सजीव होते. म्हणूनच हे स्थळ…
- 6 · अष्टविनायक
कोणत्याही सामान्य हल्ल्याने नष्ट न होणाऱ्या तीन नगरांच्या संरक्षणात असलेला त्रिपुरासुर देवांना त्यांच्या स्थानांवरून हाकलून लावतो. शिव त्याच्यावर चालून जातात आणि अपयशी ठरतात, कारण ते आधी गणेशाचे आवाहन न करता युद्धाला…
- 8 · अष्टविनायक
मयूरेश्वर मंदिर, मोरगाव
गणेश · मोरगाव, महाराष्ट्र
त्रेतायुगात सिंधू राक्षसाकडे सूर्याने दिलेले अमृताचे पात्र आहे, आणि ते कोणी घेऊ नये म्हणून तो ते गिळून टाकतो. लेण्याद्री येथे पार्वतीच्या तपश्चर्येनंतर तिच्या पोटी जन्मलेला गणेश, आंब्याच्या झाडावरून त्याने पाडलेल्या…
- 1 · अष्टविनायक
राजा अभिनंदन यज्ञ करतो आणि इंद्राला हविर्भाग देत नाही. इंद्र तो यज्ञ नष्ट करण्यासाठी काळाला पाठवतो; काळ विघ्नासुर बनतो, यज्ञ उद्ध्वस्त करतो आणि सगळीकडे विधींमध्ये विघ्ने आणत राहतो. ऋषी गणेशाकडे धाव घेतात, आणि गणेश…
- 7 · अष्टविनायक
छत्रपती संभाजीनगर जिल्हा
घृष्णेश्वर
शिव · वेरूळ, महाराष्ट्र
दक्षिणेतील देव पर्वताजवळ राहणारे ब्राह्मण सुधर्मा आणि त्यांची पत्नी सुदेहा यांना पुत्र नसतो, म्हणून सुदेहा त्यांचा विवाह आपली धाकटी बहीण घुश्मा हिच्याशी लावून देते. घुश्मा दररोज मातीच्या 101 शिवप्रतिमा बनवून त्यांची…
- 12 · द्वादश ज्योतिर्लिंग
मंदिराचे नाव शिवाचा पर्वत कैलास यावरून आहे, आणि त्याचे सर्वांत प्रसिद्ध उठावशिल्प लंकेचा राजा रावण तो उचलण्याचा प्रयत्न करत असल्याचे दाखवते. मुख्य सभामंडपाखाली जवळजवळ पूर्ण त्रिमितीत कोरलेला हा पट रावणाच्या…
रायगड जिल्हा
बल्लाळेश्वर मंदिर, पाली
गणेश · पाली, महाराष्ट्र
पालीचा वाणी कल्याण याचा मुलगा बल्लाळ गावातील मुलांना घेऊन एका मोठ्या दगडाची गणेश म्हणून पूजा करतो. मुले उशिरापर्यंत बाहेर राहतात म्हणून संतापलेला त्याचा बाप त्यांची देवळे मोडतो, बल्लाळाला मारतो, त्याला झाडाला बांधतो…
- 3 · अष्टविनायक
वरदविनायक मंदिर, महड
गणेश · खोपोली, महाराष्ट्र
खऱ्या राजपुत्राने नकार दिल्यानंतर, राजपुत्र रुक्मांगदाचे रूप घेऊन इंद्र वाचक्नवी ऋषींची पत्नी मुकुंदा हिच्याकडे जातो, आणि त्यातून गृत्समदाचा जन्म होतो. आपल्या जन्माबद्दल कळताच गृत्समद आईला शाप देतो, आणि ती त्याला शाप…
- 4 · अष्टविनायक
अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्हा
सिद्धिविनायक मंदिर, सिद्धटेक
गणेश · सिद्धटेक, महाराष्ट्र
सृष्टीच्या प्रारंभी ब्रह्मदेव विष्णूंच्या नाभीतून उगवलेल्या कमळावर बसलेले असतात. मधू आणि कैटभ हे दोन राक्षस विष्णूंच्या कानातून उत्पन्न होतात आणि ब्रह्मदेवाच्या कार्याची नासधूस करतात. विष्णू जागे होऊन त्यांच्याशी…
- 2 · अष्टविनायक
कोल्हापूर जिल्हा
महालक्ष्मी (अंबाबाई) मंदिर, कोल्हापूर
श्री महालक्ष्मी (अंबाबाई) मंदिर, कोल्हापूर
महालक्ष्मी · कोल्हापूर, महाराष्ट्र
देवी भागवत पुराणात, वडिलांनी शिवाचा अपमान केल्यावर सती दक्षापासून जन्मलेला देह त्यागते. विष्णू आपल्या बाणांनी तिच्या देहाचे तुकडे करेपर्यंत शिव तो देह घेऊन सर्वत्र फिरतो, आणि प्रत्येक भाग जिथे पडतो ते ठिकाण देवीचे…
- 7 · अष्टादश शक्तिपीठ
नांदेड जिल्हा
महाभारतात, राजा चित्ररथाला पाहून रेणुकेचे मन विचलित झाल्यावर जमदग्नी ऋषी आपल्या मुलांना त्यांच्या आईला मारण्याची आज्ञा देतात. चार मुलगे नकार देतात आणि त्यांना शाप मिळतो; सर्वात धाकटा राम — परशुराम — परशूने तिचा…
- 8 · अष्टादश शक्तिपीठ
नाशिक जिल्हा
त्र्यंबकेश्वर
शिव · त्र्यंबक, महाराष्ट्र
शंभर वर्षांच्या दुष्काळात गौतम ऋषी ब्रह्मगिरीवर वरुणाकडून अक्षय पाणी मिळवतात, आणि इतर ऋषी त्यांच्याभोवती वस्ती करतात. त्यांच्या पत्नी पाण्यावरून अहल्येशी भांडतात, आणि गोहत्येचा आरोप ठेवून गौतमांना हाकलून लावता यावे…
- 10 · द्वादश ज्योतिर्लिंग
बीड जिल्हा
रावण हिमालयाच्या पायथ्याशी कठोर तपश्चर्या करतो आणि एकेक करून आपली मस्तके अर्पण करतो, शेवटी शिव प्रकट होऊन ती पुन्हा जोडतात. तो शिवाचे लिंग लंकेला नेण्याची परवानगी मागतो; शिव या अटीवर मान्य करतात की ते जिथे जमिनीला…
- 5 · द्वादश ज्योतिर्लिंग
मुंबई शहर जिल्हा
नोव्हेंबर 1801 मध्ये, साधारण अडीच फूट रुंद, उजवीकडे वळलेली सोंड आणि दोन्ही बाजूंना रिद्धी-सिद्धी असलेल्या गणेशाच्या काळ्या पाषाणाच्या मूर्तीभोवती एका छोट्या वास्तूच्या रूपात मंदिराची प्रतिष्ठापना झाली. 1990 पासून…