कुमारराम भीमेश्वर स्वामी मंदिर

Kumararama Bhimeswara Swamy Temple

కుమారారామం కుమార భీమేశ్వర స్వామి ఆలయం

शिव · कुमार भीमेश्वर स्वामी · बाला त्रिपुरसुंदरी सह

लिंग

सामलकोट, काकीनाडा जिल्हा, आंध्र प्रदेश · शैव परंपरा

हे पाच पंचाराम क्षेत्रांपैकी एक आहे — ज्याचे लिंग परंपरेनुसार स्वतः कुमारस्वामींनी प्रतिष्ठापित केले, आणि त्यावरूनच मंदिराला हे नाव मिळाले.

कथा वाचा
मार्ग

प्रवेशद्वारापाशी

तिथे कसे पोहोचाल
रेल्वे: सामर्लकोट जंक्शन (SLO)हवाई: राजमुंद्री विमानतळ (राजमहेंद्रवरम)

अजून निश्चित नाही: भेटीच्या वेळा, वेशभूषेचे नियम, फोनचे नियम, इतर धर्मांच्या भाविकांचा प्रवेश, चालत जाण्याइतके अंतर. मंदिराच्या कार्यालयात किंवा चौकशी खिडकीवर विचारा — आणि तुम्हाला माहीत असेल तर आम्हाला कळवा. hello@aalayakatha.com

भेटीचा संपूर्ण तपशील

स्थळपुराण

या स्थळाची कथा

2 वर्णने नोंदवली आहेत. प्रत्येक वर्णन त्याच्या स्वतःच्या परंपरेच्या शब्दांत, स्वतंत्रपणे सांगितले आहे — ती कधीही एकत्र केली जात नाहीत.

कुटुंबासाठी सूचना: या कथेत हिंसा किंवा मृत्यू आहे.
यात सांगितले आहे: अमरावती स्थळपुराण (एम. कृष्ण कुमारी यांनी सारांशरूपात दिल्याप्रमाणे) आणि तेलुगू लोकपरंपरा (वृत्तपत्रांत पुन्हा सांगितल्याप्रमाणे)

लिंगाचा कुमारस्वामींचा स्वतःचा तुकडा

तारकासुर हा एक असुर राजा आणि शिवभक्त आहे. तो आपल्या कंठात एक शिवलिंग धारण करतो, आणि ते त्याच्याकडे असेपर्यंत त्याला मारता येत नाही.

इंद्र आणि देव त्याच्याशी युद्ध करतात. कुमारस्वामी — शिवपुत्र कार्तिकेय — तारकासुरावर हल्ला करून त्याला कापून काढतात, पण असुराच्या शरीराचे तुटलेले तुकडे पुन्हा पुन्हा जुळत राहतात. लिंग अखंड आहे तोपर्यंत युद्ध संपू शकत नाही.

उपाय कोण सांगतो, याबाबत वृत्तांतांमध्ये फरक आहे. इतिहासकार एम. कृष्ण कुमारी यांनी सारांशरूपात दिलेल्या अमरावती स्थळपुराणात स्वतः शिव देवांना सांगतात की लिंग फोडायला हवे आणि ते फोडल्याने तारकासुराचा मृत्यू होईल. तेलुगू लोकपरंपरेत पुन्हा सांगितलेल्या कथनात हे विष्णू समजावतात, आणि एक इशाराही देतात: तुकडे पुन्हा जुळण्याचा प्रयत्न करतील, म्हणून प्रत्येक तुकडा जिथे पडेल तिथे जमिनीत स्थिर करायला हवा.

कुमारस्वामी तारकासुराच्या कंठातील लिंगाचे पाच तुकडे करतात. लोकप्रचलित कथन सांगते की त्यासाठी ते आग्नेयास्त्र, म्हणजे अग्नीचे शस्त्र, वापरतात. पाच तुकडे पाच वेगवेगळ्या ठिकाणी पडतात, आणि तारकासुर मरतो.

लोकप्रचलित कथनात सूर्य हे तुकडे सुरक्षित करतो — त्यांना जमिनीत घट्ट बसवून त्यांच्यावर मंदिरे उभारतो. त्या परंपरेत पाचही लिंगांवरील खवल्यांसारख्या खुणांचे स्पष्टीकरण अग्निशस्त्राचे व्रण असे दिले जाते. ही पाच ठिकाणे म्हणजे पंचाराम: अमराराम, द्राक्षाराम, सोमाराम, क्षीराराम आणि कुमारराम.

सामर्लकोट येथील लिंग स्वतः कुमारस्वामींनी प्रतिष्ठापित केले असे मानले जाते, आणि म्हणूनच हे ठिकाण कुमारराम आणि देव कुमार भीमेश्वर आहेत. उत्सव पोर्टल इथल्या लिंगाचे वर्णन दोन मजले व्यापणारे पांढरे स्फटिकलिंग असे करते; जिल्हा प्रशासन आणि वृत्तपत्रे ते चुनखडीचे असल्याचे सांगतात, आणि ते इतके उंच आहे की मंदिराच्या तळमजल्याच्या छतातून वरच्या मजल्यापर्यंत जाते.

इतरत्र वेगळ्या प्रकारे सांगितले जाते. हे वर्णन याच पानावर दिलेल्या “त्रिपुरांचे लिंग, पाच तुकड्यांत” शी जुळत नाही. आम्ही प्रत्येक वर्णन त्याची स्वतःची परंपरा सांगते तसे सांगतो, आणि त्यांच्यात निवड करत नाही.

हे वर्णन कुठून आले

  • अभ्यास: M. Krishna Kumari, Pancharamas in Medieval Andhradesa, Agam Kala Prakashan, 1989, pp. 28–30 archive.org
  • वृत्तपत्र: Swarajya, "Trilinga Desa: The Telugu States' Tryst With The Divine" (Ratnakar Sadasyula), 24 February 2017 swarajyamag.com · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: Ministry of Tourism, Utsav portal, "Maha Shivaratri Mahostavamulu — Sree Chalukya Kumararama Bheemeswara Swami Temple, Samarlakota" utsav.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: East Godavari District Administration, "Sri Chalukya Kumararama Sri Bhimeswaraswamy vari Temple, Samalkot" eastgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
यात सांगितले आहे: श्रीनाथ यांचे भीमेश्वर पुराणमु (तेलुगू, 14वे–15वे शतक, संस्कृत भीमखंडावरून रूपांतरित), चौथा आश्वास — एम. कृष्ण कुमारी आणि पूर्व गोदावरी जिल्हा प्रशासन यांनी सारांशरूपात दिल्याप्रमाणे

त्रिपुरांचे लिंग, पाच तुकड्यांत

वरांमुळे देवांविरुद्ध उठलेल्या त्रिपुरांतील असुरांचा शिव पाशुपतास्त्राने नाश करतात. त्यांनी पूजलेले मोठे दगडी लिंग वाचते, आणि शिव त्याचे पाच तुकडे करतात; इंद्र, सोम, राम, कुमार आणि द्राक्षारामच्या स्वतःच्या मंदिराचे देव ते पाच ठिकाणी स्वीकारतात. हा वृत्तांत द्राक्षारामचे स्थळपुराण असलेल्या श्रीनाथ यांच्या तेलुगू भीमेश्वर पुराणमुचा आहे. या वृत्तांतात कुमार आपला तुकडा सामर्लकोटचे जुने नाव असलेल्या चालुक्य भीमवरम येथे स्थापन करतात.

हे वर्णन वाचा

मोहिनीचे रूप घेतलेले विष्णू अमृत वाटतात आणि असुरांपेक्षा देवांना झुकते माप देतात. त्रिपुरांचे — तीन नगरांचे — स्वामी यांच्या नेतृत्वाखालील असुर वंचित राहतात. नारद मुनींच्या सल्ल्याने ते तपश्चर्येकडे वळतात, आणि शिव त्यांना वर देतात.

त्या वरांनी बलवान झालेले त्रिपुर असुर देवांचा छळ करतात, आणि देव मदतीसाठी शिवाकडे जातात. शिव पाशुपतास्त्राने असुरांना आणि त्यांच्या राज्यांना जाळतात, आणि त्या कृत्यावरून त्यांना त्रिपुरांतक — त्रिपुरांचा संहारक — हे नाव मिळते.

त्या अग्नीतून एकच गोष्ट वाचते: त्रिपुरांनी आपले कुलदैवत म्हणून पूजलेले एक प्रचंड दगडी लिंग. शिव त्याचे पाच तुकडे करतात, आणि ते पाच तुकडे पाच ठिकाणी स्थापन होतात.

हा वृत्तांत भीमेश्वर पुराणमुच्या चौथ्या आश्वासात दिला आहे — द्राक्षारामचे तेलुगू स्थळपुराण, जे राजमुंद्रीच्या रेड्डी दरबारात राहिलेल्या कवी श्रीनाथ यांनी संस्कृत भीमखंडावरून रूपांतरित केले. त्यात इंद्र एक तुकडा कृष्णेच्या काठी धरणीकोटा येथे स्थापन करतो, जिथे तो अमराराममचे अमरेश्वर बनतो. सोम दुसरा तुकडा गोदावरीच्या काठी गुनुपुडी गावात स्थापन करतो. राम तिसरा तुकडा बालकोटा येथे स्थापन करतो, जिथे तो क्षीरारामचे रामलिंगेश्वर बनतो. कुमार चौथा तुकडा चालुक्यांची राजधानी भीमवरम येथे स्थापन करतो. उरलेला तुकडा स्वतः द्राक्षाराम येथे स्थापन होतो.

पूर्व गोदावरी प्रशासनाचे सामर्लकोट मंदिराविषयीचे पान हाच त्रिपुर वृत्तांत कुमाररामचा उगम म्हणून देते. कुमार जिथे आपला तुकडा स्थापन करतात, ते पुराणमुतील "चालुक्यांची राजधानी भीमवरम" म्हणजे चालुक्य भीमवरम — मंदिराच्या स्वतःच्या शिलालेखांत नोंदलेले सामर्लकोटचे जुने नाव — पश्चिम गोदावरीतील सोमाराम असलेले आधुनिक भीमवरम शहर नव्हे.

इतरत्र वेगळ्या प्रकारे सांगितले जाते. हे वर्णन याच पानावर दिलेल्या “लिंगाचा कुमारस्वामींचा स्वतःचा तुकडा” शी जुळत नाही. आम्ही प्रत्येक वर्णन त्याची स्वतःची परंपरा सांगते तसे सांगतो, आणि त्यांच्यात निवड करत नाही.

हे वर्णन कुठून आले

  • अभ्यास: M. Krishna Kumari, Pancharamas in Medieval Andhradesa, Agam Kala Prakashan, 1989, pp. 17–18 archive.org
  • सरकारी: East Godavari District Administration, "Sri Chalukya Kumararama Sri Bhimeswaraswamy vari Temple, Samalkot" eastgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: Ministry of Tourism, Utsav portal, "Maha Shivaratri Mahostavamulu — Sree Chalukya Kumararama Bheemeswara Swami Temple, Samarlakota" utsav.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

एका मिनिटात

कुमारराम भीमेश्वर स्वामी मंदिर का महत्त्वाचे आहे

प्रत्येक ओळ ती कुणाकडून आली आणि किती निश्चित आहे हे सांगते. खुणांचा अर्थ

  1. हे पाच पंचाराम क्षेत्रांपैकी एक आहे — ज्याचे लिंग परंपरेनुसार स्वतः कुमारस्वामींनी प्रतिष्ठापित केले, आणि त्यावरूनच मंदिराला हे नाव मिळाले.

    2 स्रोत यासाठी: हे पाच पंचाराम क्षेत्रांपैकी एक आहे — ज्याचे लिंग परंपरेनुसार स्वतः कुमारस्वामीं
    • सरकारी: Ministry of Tourism, Utsav portal, "Maha Shivaratri Mahostavamulu — Sree Chalukya Kumararama Bheemeswara Swami Temple, Samarlakota" utsav.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • सरकारी: Ministry of Tourism, Incredible India, "Kumararama Bheemeshwar" incredibleindia.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  2. ते 9व्या शतकाच्या अखेरीस पूर्व चालुक्य राजा पहिला चालुक्य भीम याने बांधल्याचे मानले जाते, आणि त्याच्या नावावरून लिंगाला चालुक्य भीमेश्वर म्हणतात.

    2 स्रोत यासाठी: ते 9व्या शतकाच्या अखेरीस पूर्व चालुक्य राजा पहिला चालुक्य भीम याने बांधल्याचे मा
    • सरकारी: East Godavari District Administration, "Sri Chalukya Kumararama Sri Bhimeswaraswamy vari Temple, Samalkot" eastgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • सरकारी: Ministry of Tourism, Incredible India, "Kumararama Bheemeshwar" incredibleindia.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  3. चुनखडीचे उंच लिंग तळमजल्याच्या छतातून दुसऱ्या मजल्यापर्यंत जाते, आणि तिथे त्याच्या वरच्या भागाची पूजा होते.

    2 स्रोत यासाठी: चुनखडीचे उंच लिंग तळमजल्याच्या छतातून दुसऱ्या मजल्यापर्यंत जाते, आणि तिथे त्याच्
    • सरकारी: East Godavari District Administration, "Sri Chalukya Kumararama Sri Bhimeswaraswamy vari Temple, Samalkot" eastgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • अभ्यास: M. Krishna Kumari, Pancharamas in Medieval Andhradesa, Agam Kala Prakashan, 1989, pp. 24–26 archive.org

  4. हे राष्ट्रीय महत्त्वाचे, केंद्राद्वारे संरक्षित स्मारक आहे.

    2 स्रोत यासाठी: हे राष्ट्रीय महत्त्वाचे, केंद्राद्वारे संरक्षित स्मारक आहे.
    • भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण: Archaeological Survey of India, Alphabetical List of Monuments — Andhra Pradesh, no. 44: Bhimeswara temple, Samalkot (Bhimavaram), East Godavari asi.nic.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • सरकारी: Ministry of Tourism, Utsav portal, "Maha Shivaratri Mahostavamulu — Sree Chalukya Kumararama Bheemeswara Swami Temple, Samarlakota" utsav.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

शिल्प

भेट द्याल तेव्हा हे पाहा…

द्राविड

पूर्व चालुक्य बांधकाम. पूर्व गोदावरी प्रशासन मुख्य मंदिराचे वर्णन प्रादेशिक भिन्नतांसह द्राविड पद्धतीचे द्वितल (दोन मजली) विमान असे करते, ज्याचा जीर्णोद्धार होऊन ते जाड गिलाव्याने झाकले गेले आहे, आणि सांगते की हे मंदिर द्राक्षाराम येथील भीमेश्वर मंदिरासारखे दिसते.

  • गर्भगृह

    दोन मजली लिंग

    मध्यभागी असलेले स्वतंत्र, आयताकृती, दोन मजली मुख्य मंदिर. त्याचे चुनखडीचे लिंग तळमजल्याच्या छतातून वर जाते; वरच्या मजल्यावर त्याच्या शिरोभागाची, रुद्रभागाची, पूजा होते.

  • प्राकार

    दोन मजली स्तंभयुक्त ओवरी

    घडीव वालुकाश्माच्या दोन प्राकार भिंती. आतल्या प्राकाराच्या आतील बाजूने दोन मजली स्तंभयुक्त मंडप जातो, जो एका कपोताने आडवा विभागलेला आहे.

  • गोपुर

    चार प्रवेशद्वारे

    बाहेरील भिंतीच्या चारही बाजूंना एकेक गोपुर आहे, प्रत्येकाला अर्धमंडप; पूर्व प्रवेशावरील मुखमंडप इ.स. 1394 चा आहे.

    कुठे उभे राहावे: पूर्व प्रवेशद्वारापाशी.

  • तपशील

    मंदिराची लघु प्रतिकृती

    प्रांगणातील एक लघु प्रतिकृती मंदिराचे बारकावे हुबेहूब दाखवते; जिल्हा प्रशासनाच्या मते ती बांधकाम करणाऱ्यांची प्रतिकृती असू शकते.

  • शिलालेख

    कप्प स्तंभम

    पश्चिम बाजूचा एकसंध दगडी स्तंभ. त्यावरील शिलालेख नोंदवतो की चोरांनी त्याचा नंदी पाडला, आणि नरसिमुडु यांची पत्नी लक्ष्मी यांनी राजमुंद्री येथील कोटिलिंगालु येथून आणलेल्या दगडातून नवा नंदी करवून घेतला.

    कुठे उभे राहावे: मंदिराची पश्चिम बाजू.

  • गर्भगृहावरील शिखर

    विमान

    गिलावा केलेल्या दोन मजली विमानावरील सपाट पट्टे, हंस, कूट, शाला, सिंहललाट, कमळे आणि कलश.

यात्रा

भेटीचे नियोजन करा

दर्शनाच्या वेळा

मंदिराच्या स्वतःच्या सूचनेतून उघडण्याच्या वेळांची आम्हाला खात्री करता आली नाही, म्हणून आम्ही कोणत्याही वेळा देत नाही. प्रवासापूर्वी कृपया मंदिर कार्यालयाकडे किंवा देवस्थानाकडे चौकशी करा.

जाण्यापूर्वी

  • या मंदिराचे वेशभूषेचे किंवा प्रवेशाचे कोणतेही नियम अजून निश्चित झालेले नाहीत. पारंपरिक, साधे कपडे हा नेहमीच सुरक्षित पर्याय; प्रवेशद्वारापाशी विचारा.

चालणे, पायऱ्या आणि सोय

किती चालावे किंवा चढावे लागते, किंवा व्हीलचेअरची सोय आहे का, याची आम्ही अजून खात्री केलेली नाही. ज्येष्ठांसोबत प्रवास करत असाल, तर निघण्यापूर्वी मंदिर कार्यालयात किंवा देवस्थानच्या चौकशी खिडकीवर विचारा.

तिथे कसे पोहोचाल

  • रेल्वेने: सामर्लकोट जंक्शन (SLO) · सुमारे 2 किमीचेन्नई–हावडा मार्गावर; अंतर उत्सव पोर्टलनुसार.
  • रस्त्याने: काकिनाडा · सुमारे 12 किमीजिल्ह्याचे पान 12 किमी देते; उत्सव पोर्टल 15 किमी देते.
  • विमानाने: राजमुंद्री विमानतळ (राजमहेंद्रवरम) · सुमारे 48 किमीअंतर उत्सव पोर्टलनुसार.
  • रस्त्याने: APSRTC पंचाराम परिक्रमा सहलउत्सव पोर्टलनुसार पाच पंचारामांची सुमारे 700 किमीची APSRTC परिक्रमा सहल दर रविवारी 20:00 वाजता सुटते आणि दुसऱ्या दिवशी 20:00 वाजता परत येते.

मार्ग हे सर्वसाधारण मार्गदर्शन आहे आणि अधिकृत स्रोताशी अजून पडताळलेले नाहीत.

पिन 533440 (भारतीय टपाल खात्याकडून अजून तपासलेले नाही)

दर्शनाचा क्रम

इथल्या मंदिरांचे दर्शन कोणत्या क्रमाने घ्यावे हे कोणताही प्रकाशित स्रोत सांगत नाही, म्हणून आम्ही तो क्रम रचलेला नाही. रांगेनुसार आणि मंदिर कर्मचाऱ्यांच्या सूचनेनुसार चला.

उत्सव

  • महाशिवरात्रीमहाशिवरात्री महोत्सवमुलु

    Feb–Mar · माघ

    मंदिराचा महाशिवरात्री उत्सव; जिल्हा प्रशासनाने आणि पर्यटन मंत्रालयाच्या उत्सव पोर्टलवर याची नोंद आहे.

  • शरन्नवरात्री (दसरा)

    Sep–Oct · आश्वयुज, शुक्ल पक्ष · 10 दिवस

    दसऱ्याचे दहा दिवसांचे उत्सव.

  • कार्तिक मास

    Oct–Nov · कार्तिक

    कार्तिक महिना, जो मंदिरात उत्सवकाळ म्हणून पाळला जातो.

इतिहास

काळाच्या ओघात

दोन विभाग, मुद्दाम वेगळे ठेवलेले: पुराणे काय सांगतात, आणि ऐतिहासिक नोंदी काय दाखवतात. ते वेगवेगळ्या प्रश्नांची उत्तरे देतात आणि आम्ही त्यांना एकमत होण्यास भाग पाडत नाही.

पुराणांत आणि परंपरेत

  1. कुमारस्वामी लिंगाची प्रतिष्ठापना करतात

    परंपरेनुसार कुमारस्वामींनी इथे लिंगाची प्रतिष्ठापना केली; भीमेश्वर पुराणमुमध्ये कुमार त्रिपुरांच्या लिंगाचा चौथा तुकडा चालुक्य भीमवरम येथे स्थापन करतात. हे कोणत्या युगात घडले, हे दोन्हींपैकी कोणताही वृत्तांत सांगत नाही.

    2 स्रोत यासाठी: कुमारस्वामी लिंगाची प्रतिष्ठापना करतात
    • सरकारी: Ministry of Tourism, Utsav portal, "Maha Shivaratri Mahostavamulu — Sree Chalukya Kumararama Bheemeswara Swami Temple, Samarlakota" utsav.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • अभ्यास: M. Krishna Kumari, Pancharamas in Medieval Andhradesa, Agam Kala Prakashan, 1989, p. 18 archive.org

ऐतिहासिक नोंदींमध्ये

  1. सु. 892–922

    पहिला चालुक्य भीम याने बांधले

    पूर्व गोदावरी प्रशासन सांगते की पहिला चालुक्य भीम याने 9व्या शतकाच्या अखेरीस हे मंदिर बांधले आणि त्याच्या नावावरून लिंगाला चालुक्य भीमेश्वर नाव दिले गेले; पिठापुरम येथील एक शिलालेख चालुक्य भीमाने चालुक्य भीमवरम येथे मंदिर बांधल्याची नोंद करतो, आणि कृष्ण कुमारी त्याची ओळख पहिला भीम (सु. 897–922) अशी करतात. एक शिलालेख राजाला 360 लढाया आणि तीस वर्षांच्या कारकिर्दीचे श्रेय देतो.

    यांच्याशी असहमत: पर्यायाने दुसरा चालुक्य भीम याला श्रेय

    3 स्रोत यासाठी: पहिला चालुक्य भीम याने बांधले
    • सरकारी: East Godavari District Administration, "Sri Chalukya Kumararama Sri Bhimeswaraswamy vari Temple, Samalkot" eastgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • अभ्यास: M. Krishna Kumari, Pancharamas in Medieval Andhradesa, Agam Kala Prakashan, 1989, pp. 24–26 archive.org
    • सरकारी: Ministry of Tourism, Utsav portal, "Maha Shivaratri Mahostavamulu — Sree Chalukya Kumararama Bheemeswara Swami Temple, Samarlakota" utsav.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  2. सु. 934–945

    पर्यायाने दुसरा चालुक्य भीम याला श्रेय

    उत्सव पोर्टल नमूद करते की मंदिराची स्थापना पहिल्या भीमाने केली की दुसऱ्या भीमाने (934–945), याबद्दल विद्वानांत मतभेद आहेत; पिठापुरम शिलालेख पहिल्या भीमाच्या बाजूने आहेत.

    यांच्याशी असहमत: पहिला चालुक्य भीम याने बांधले

    स्रोत यासाठी: पर्यायाने दुसरा चालुक्य भीम याला श्रेय
    • सरकारी: Ministry of Tourism, Utsav portal, "Maha Shivaratri Mahostavamulu — Sree Chalukya Kumararama Bheemeswara Swami Temple, Samarlakota" utsav.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  3. 1147–1494

    दानलेख

    इ.स. 1147 ते 1494 या काळातील शिलालेख मंदिराला दिलेल्या दानांची नोंद करतात. कृष्ण कुमारी यांनी मोजलेल्या पंचवीस शिलालेखांपैकी सतरा शिलालेख देवाचे नाव चालुक्य भीमेश्वर किंवा त्याच्या जवळचे रूप असे देतात.

    2 स्रोत यासाठी: दानलेख
    • सरकारी: East Godavari District Administration, "Sri Chalukya Kumararama Sri Bhimeswaraswamy vari Temple, Samalkot" eastgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • अभ्यास: M. Krishna Kumari, Pancharamas in Medieval Andhradesa, Agam Kala Prakashan, 1989, pp. 24–26 archive.org

  4. 1394

    पूर्व मुखमंडप बांधला गेला

    इ.स. 1394 मध्ये पूर्व प्रवेशद्वारापाशी मुखमंडप बांधला गेला.

    2 स्रोत यासाठी: पूर्व मुखमंडप बांधला गेला
    • सरकारी: East Godavari District Administration, "Sri Chalukya Kumararama Sri Bhimeswaraswamy vari Temple, Samalkot" eastgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • सरकारी: Ministry of Tourism, Utsav portal, "Maha Shivaratri Mahostavamulu — Sree Chalukya Kumararama Bheemeswara Swami Temple, Samarlakota" utsav.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  5. 1422

    श्रीमुखमंडपम आणि निलुवु मंडपम जोडले गेले

    इ.स. 1422 मध्ये श्रीमुखमंडपम, आणि त्यावर निलुवु मंडपम, जोडले गेले.

    2 स्रोत यासाठी: श्रीमुखमंडपम आणि निलुवु मंडपम जोडले गेले
    • सरकारी: East Godavari District Administration, "Sri Chalukya Kumararama Sri Bhimeswaraswamy vari Temple, Samalkot" eastgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • सरकारी: Ministry of Tourism, Utsav portal, "Maha Shivaratri Mahostavamulu — Sree Chalukya Kumararama Bheemeswara Swami Temple, Samarlakota" utsav.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

  6. धर्मादाय प्रशासन आणि ASI संरक्षण

    मंदिर धर्मादाय (एंडोमेंट्स) विभागाच्या कार्यकारी अधिकाऱ्याच्या अखत्यारीत आहे, आणि आंध्र प्रदेशातील केंद्राद्वारे संरक्षित स्मारकांच्या ASI यादीत आहे.

    2 स्रोत यासाठी: धर्मादाय प्रशासन आणि ASI संरक्षण
    • सरकारी: East Godavari District Administration, "Sri Chalukya Kumararama Sri Bhimeswaraswamy vari Temple, Samalkot" eastgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
    • भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण: Archaeological Survey of India, Alphabetical List of Monuments — Andhra Pradesh, no. 44: Bhimeswara temple, Samalkot (Bhimavaram), East Godavari asi.nic.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

आसपास

वाट वाकडी करून जाण्याजोगे

  • मंदिर

    द्राक्षाराम भीमेश्वर स्वामी मंदिर

    आणखी एक पंचाराम; जिल्हा प्रशासनाच्या मते सामर्लकोटचे मंदिर त्याच्यासारखे दिसते.

  • संग्रहालय

    काकिनाडा राज्य पुरातत्त्व संग्रहालय

    इथे पहिला चालुक्य भीम आणि त्याची पट्टराणी यांचा एक शिल्पपट आहे, जो कृष्ण कुमारी या मंदिराच्या संस्थापकाशी जोडतात.

काकीनाडा जिल्ह्यातील इतर

स्रोत

हे पान कुठून आले

  • सरकारी: East Godavari District Administration, "Sri Chalukya Kumararama Sri Bhimeswaraswamy vari Temple, Samalkot" eastgodavari.ap.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: Ministry of Tourism, Utsav portal, "Maha Shivaratri Mahostavamulu — Sree Chalukya Kumararama Bheemeswara Swami Temple, Samarlakota" utsav.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • सरकारी: Ministry of Tourism, Incredible India, "Kumararama Bheemeshwar" incredibleindia.gov.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • अभ्यास: M. Krishna Kumari, Pancharamas in Medieval Andhradesa, Agam Kala Prakashan, 1989, pp. 1–31 archive.org
  • वृत्तपत्र: Swarajya, "Trilinga Desa: The Telugu States' Tryst With The Divine" (Ratnakar Sadasyula), 24 February 2017 swarajyamag.com · 2026-10-09 रोजी पाहिले
  • भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण: Archaeological Survey of India, Alphabetical List of Monuments — Andhra Pradesh, no. 44: Bhimeswara temple, Samalkot (Bhimavaram), East Godavari asi.nic.in · 2026-10-09 रोजी पाहिले

या पानाचा संदर्भ द्या

Aalaya Katha Foundation, “कुमारराम भीमेश्वर स्वामी मंदिर”, Aalaya Katha, आवृत्तीचा शेवटचा आढावा 2026-10-09. https://www.aalayakatha.com/mr/temple/kumararama-samalkota (पाहिले ).

शेवटचा आढावा 2026-10-09. स्रोत आणि खात्रीची खूण आम्ही कशी करतो