ఇంటికి రానన్న కొడుకు
శివపార్వతుల కుమారుడు, తారకాసుర సంహారకుడు అయిన కార్తికేయుడు — కుమారుడు — భూప్రదక్షిణ చేసి కైలాసానికి తిరిగి వస్తాడు. అక్కడ నారద మహర్షి ఒక వార్తతో ఉంటాడు. కుమారుడు దూరంగా ఉన్నప్పుడు అతని తల్లిదండ్రులు సోదరుడు గణపతికి వివాహం జరిపించారు; ఆయన ప్రజాపతి విశ్వరూపుని కుమార్తెలు సిద్ధి, బుద్ధిలను పెళ్లాడాడు, అప్పటికే క్షేముడు, లాభుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు కూడా ఉన్నారు. పెళ్లి తను లేకుండా జరిగిపోయేలా ఏదో సాకుతో అతనిని దూరంగా పంపారని, ఆ మోసం తప్పని నారదుడు కుమారునికి చెబుతాడు.
కుమారుడు తండ్రికి నమస్కరించి బయలుదేరుతాడు. తల్లిదండ్రులిద్దరి స్పష్టమైన కోరికకు వ్యతిరేకంగా క్రౌంచ పర్వతానికి వెళ్లి, జీవితాంతం అవివాహితుడిగానే ఉండాలని నిశ్చయించుకుని అక్కడే ఉండిపోతాడు.
ఈ ఎడబాటుకు పార్వతి బాధపడుతుంది. కొడుకు తిరిగి వస్తాడని, దుఃఖానికి లొంగవద్దని శివుడు ఆమెకు చెబుతాడు, కానీ ఆమె ఒప్పుకోదు. కుమారుడిని బతిమాలి ఇంటికి తీసుకురావడానికి శివుడు దేవతలను, ఋషులను క్రౌంచానికి పంపుతాడు. కుమారుడు వారిని పట్టించుకోడు; వారు శివునికి నివేదించి వెళ్లిపోతారు.
కాబట్టి తల్లిదండ్రులే స్వయంగా వెళతారు. వారు వస్తున్నారని తెలియగానే కుమారుడు ఇంకా దూరం వెళ్లిపోతాడు — కుమార ఖండం కథనంలో మూడు యోజనాల దూరం — దేవతల, ఋషుల కోరికపై అక్కడ స్థిరపడతాడు. శివపార్వతులు తాము ఆగిన చోటే ఉండిపోతారు. శివుడు అక్కడ మల్లికార్జునుడు అనే పేరుతో జ్యోతిర్లింగ రూపం దాలుస్తాడు. అప్పటి నుంచి ఇద్దరూ కొడుకును చూడటానికి ఒక నిర్ణీత క్రమం పాటిస్తారు: ప్రతి అమావాస్యకు శివుడు, ప్రతి పౌర్ణమికి పార్వతి వెళతారు.
కోటిరుద్ర సంహిత ఈ ఘట్టపు తన కథనాన్ని దీన్ని రెండవ జ్యోతిర్లింగంగా పేర్కొంటూ ముగిస్తుంది; అదే సంహిత ఆరంభంలోని పన్నెండింటి జాబితా మల్లికార్జునుడిని శ్రీశైలంలో — ఈ ఆలయం ఉన్న కొండపై — ఉంచుతుంది. కథా అధ్యాయాలు మాత్రం శ్రీశైలాన్ని ఎక్కడా ప్రస్తావించవు. అవి క్రౌంచాన్ని మాత్రమే పేర్కొంటాయి; అనువాదకుని వ్యాఖ్య దాన్ని కైలాస ప్రాంతంలో ఉంచుతూ, కృష్ణా తీరంలోని శ్రీశైలంతో దాన్ని సమన్వయం చేయడం కష్టమని వర్ణిస్తుంది. రెండు అధ్యాయాలూ ఫలశ్రుతితో ముగుస్తాయి: ఈ కథను విన్నా చూసినా పాపం తొలగి కోరికలు నెరవేరుతాయి.
శివుడు అసలు ఇక్కడ జ్యోతిర్లింగంగా ఎందుకు ఉన్నాడనే ప్రశ్నకు పురాణం ఇచ్చే సమాధానం ఈ ఘట్టం. ఆయన పూజలందుకోవడానికి రాలేదు; ఇంటికి రానన్న కొడుకు వెంట వచ్చిన తండ్రిగా వచ్చి, ఉండిపోయాడు.
ఈ కథనం ఎక్కడి నుండి వచ్చింది
- పురాణం: Shiva Purana, Rudra Samhita, Kumara Khanda 20 (tr. J. L. Shastri) wisdomlib.org
- పురాణం: Shiva Purana, Koti-rudra Samhita 15.1-23 (tr. J. L. Shastri) wisdomlib.org
- పురాణం: Shiva Purana, Koti-rudra Samhita 1.21-24 (tr. J. L. Shastri) wisdomlib.org